Biologia /

Chemiczne podstawy życia

Chemiczne podstawy życia

 H
3
Li
O
11 12
Na Mg
Y
4
Be
19 20 21 22
Ca Sc
K
37 38
39
Rb Sr Y
55 56 57-
Cs
Ba
87
Fr
88
Ra
pierwiastki biogenne C, H, O, P, S, N
mikroele

Chemiczne podstawy życia

user profile picture

Marysia 🌸🌺

519 Followers

Udostępnij

Zapisz

1120

 

4/1/7

Notatka

notatka do działu z klasy 1 liceum z działu chemiczne podstawy życia, nadaje się też do klasy maturalnej w ramach powtórki

Nie ma nic odpowiedniego? Sprawdź inne przedmioty.

H 3 Li O 11 12 Na Mg Y 4 Be 19 20 21 22 Ca Sc K 37 38 39 Rb Sr Y 55 56 57- Cs Ba 87 Fr 88 Ra pierwiastki biogenne C, H, O, P, S, N mikroelementy makroelementy 40 Zr 72 71 Hf 89 Ac 23 41 Nb 73 Ta 89- 104 105 103 Rf Db 57 La Ce 24 Cr Skład chemiczny organizmów 74 W 106 Sg 25 Mn 42 Mo Tc 43 44 45 Ru Rh 26 27 75 76 77 Re Os Ir 107 Bh 108 109 Hs Mt 28 29 Ni 62 63 Sm Eu 46 47 Pd Ag 78 79 Pt Au 110 111 Ds Rg 64 Gd 65 Tb 5 B 48 Cd 13 AL 30 31 Zn Ga 49 In 80 81 Hg Tl 6 C 7 N 14 15 Si P 32 33 Ge As 8 112 113 114 Cn Uut Ft 16 17 cl 34 35 Se Br 50 51 52 53 Sn Sb 58 59 60 61 66 67 68 69 70 71 Pr Nd Pm Dy Ho Er Tm Yb Lu 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 Th Pa U Fm Md No Lr Np Pu Am Cm Bk Cf Es 115 116 Uup Lv 2 He 54 Te I Xe 82 83 84 85 86 Pb Bi Po At Rn Odziaływania chemiczne → odziaływania dipol-dipol między związkami polarnymi → wiązania wodorowe między Ht a pierwiastkiem silnie elektroujemnym →sity van der Haalsa między cząsteczkami niepolarnymi → odziaływania hydrofobowe gdy w środowisku wodnym są cząsteczki, które nie są dipolami 10 Ne 18 Ne 36 Kr 117 118 Uus Quo kohezja- odporność słupa wody na rozerwanie pod wpływem sit rozciąga- jących mikroelementy zawartość w suchej masie wynosi poniżej 0,01% makroelementy - zawartość w suchej masie wynosi 0,01% lub więcej sucha masa-masa organizmów lub po ich wysuszeniu; wyrażona w j. masy Odziaływania chemiczne wiązania chemicane: atomy w cząsteczki pierwiastków/zw. chemicznych odziaływania między cząstecakowe- między cząsteczkami ; przyciąganie /odpychanie Hiązania chemiczne → konalencyjne → jonowe W tworzeniu wiązań chemicznych biorą udział elektrony walencyjne atomów TYP WIĄZANIA Kowalencyjne Kowalencyjne spolaryzowane Jonowe ROZNICA ELEKTROUJEMNOŚCI adhezja- przyleganie...

Więcej zabawy podczas nauki z nami

Pomoc w odrabianiu zadań domowych

Dzięki funkcji zadawania pytań możesz w każdej chwili zadać pytanie i uzyskać odpowiedź od innych uczniów.

Ucz się razem z innymi

Dzięki Knowunity otrzymujesz materiały do nauki od innych w nowoczesny i wygodny sposób, aby jak najlepiej się uczyć. Tutaj uczniowie dzielą się swoją wiedzą, wymieniają się pomysłami i pomagają sobie nawzajem.

Bezpieczne i sprawdzone

Niezależnie od tego, czy chodzi o streszczenia, ćwiczenia czy notatki, Knowunity gromadzi wszystkie treści i tworzy bezpieczne środowisko nauki, do którego dziecko może mieć dostęp w dowolnym momencie.

Pobierz aplikację

Alternatywny zapis:

wody do powierzchni naładowanych elektrycznie Substancje hydrofilowe - polarne, dobrze rozpuszczalne w wodzie np. curry proste, alkohole substancje hydrofobowe - niepolarne, słabo rozpuszczalne w w wodzie np. truszcze, węglowodory 0,0 SAX<0,4 0,4 x 1,7 podział związków chemicznych Związki chemiczne dzielimy na organiczne zwęgla i nieorganiczne bez węgła - wyjątki CO₂ / H₂CO3 Właściwości wody gęstość mniejsza w stanie stałym niż w stanie ciekłym największa gęstość w temp. 4°C. Wraz ze spadkiem temperatury jej gęstość maleje a objętość rośnie; odległość między cząsteczkami H₂0 rośnie → powstają regularnie rozmieszczone wiązania wodorowe → lód jest lżejszy od Hody → organizmy wodne mogą przeżyć zimę O gęstość większa niż gęstość powietrza. AX2 1,7 woda w stanie ciekłym łączy się krótkimi nieregulamie rozmieszczonymi wiązaniami wodorowymi → powietrze ma mniejszą gęstość niż woda utrzymywanie się dużych organizmów, np. waleni wysokie ciepło właściwe aby podnieść temp. wody należy dostarczyć bardzo dużą ilość ciepła, a aby obniżyć jej temp. należy dużo ciepła odebrać → woda w organizmie chroni go przed nagłymi zmianami temp. otoczenia 0 wysokie ciepło parowania należy dostarczyć dużą ilość energii, by zmienić jej stan skupienia → funkcja termoregulacyjna; wydzielony pot z organizmu odbiera ciepło z organizmu, paruje, a więc obniża temp. ciała • Spójność i przyleganie dzięki wiązaniom wodorowym, które powodują dużą kohezję* (spójność') wody i jej adhezję*(przyleganie) do powierzchni naładowanych elektrycznie → woda może się przemieszczać po kapilarach w górę, np. naczyniach roślin o wysokie napięcie powierzchniowe duże przyciąganie się cząsteczek wody na granicy 2 powietrzem sprawia, że na granicy powstaje cienka błonka, po której mogą się poruszać drobne organi2my, np. niektóre owady Hoda jest głównym związkiem nieorganicznym wchodzącym w skład organizmów średnia ilość wody w organizmach - ok. 60-70% Sole mineralne - funkcje → regulują stan uwodnienia komórek np. jony Mgi Ca → zmniejszają płynność cytozolu, a jony Na ik zwiększają jego płynność → aktywują enzymy → wpływają na procesy np. wymiany wody między komórką a otoczeniem → warunkują prawidłowy przebieg większości procesów fizjologicznych np. powstawania i przewodzenia impulsów nerwowych * → stanowią fizjologiczne untady bufo rowe. np. bufor węglanowy (utrzymanie pH płynów ustrojowych na stałym poziomie) Związki organiczne Szkielety węglowe - atomy węgla połączone ze sobą w rozgałęzione tańcuchy i pierścienie grupy funkcyjne części cząsteczek, odpowiadają za zdolność związku do brania udziału w reakcjoch chemicznych sacharydy ► lipidy białka ▸kwasy nukleinowe grupy funucyjne: 1. hydroksylowa (-OH) 2. karbonylowa ; ketonowa (>C=0) wo aldehydowa (-CHO) 3. karboksylowa (- COOH → niezjonizowana lub Coo zjonizowana) 4. aminowa (-NH₂ → niezjonizowana lub - NH₂ → zjonizowana) e ex monosacharydy → dobrze rozpuszczalne w wodzie → C3, C4, C5, Cc itd. → disacharydy → kilka gr. - OH i 1x – CHO lub → aldozy / ketozy H H OH OH H Oligosacharydy i disacharydy wigzania d i B- glikozy dowe glukoza Powstawanie wiązania 1,4-a-glikozydowego CH₂OH CH₂OH CH₂OH OH H O H OH H 12 OH a H CO OH - H - maltoza OH H H H niektóre zw. organiczne powstają w wyniku polimeryzacji*, w wyniku której (często) powstają związki o bardzo dużych cząsteczkach (makrocząsteczki) np. polisacharydy, białka, DNA OH H OH H 12 OH glukoza H₂O CH₂OH H -Sacharydy. oligosacharydy →w. O'glikozydowe w wodzie O H 2 OH H OH OH należą do nich disacharydy. ↓ H H OH OH Powstawanie wiązania 1,4-ß-glikozydowego CH₂OH CH₂OH OH H jedna cząsteczka glukozy i fruktozy wiązanie 1,2-a- glikozydowe H CH₂OH polisacharydy →nie rozpuszczają się glukoza OH H O przez enzymy nie mają właściwości redukujących H OH H 12 OH mogą być rozkładane H H Sacharydy C,H,O a czasem N H OH - H celobioza OH 27 H H₂O CH₂OH H glukoza OH H H OH OH H H 12 OH H → produkty kondensacji dwóch cukrów prostych → właściwości podobne do właściwości monosacharydów → Sacharoza, laktoza, maltoza 2. Laktoza 4. Sacharoza 1 OH monosacharydy podstawnik - OH skierowany do góry =anomer na dót anomer a aldehyd 3-fosfoglicerynowy (C₂): pośredni produkt oddychania komórkowego Ostateczny produut fotosyntezy ryboza (C5): ● deoksyryboza (C₂) : Składnik DNA ● glukoza (C): podstawowy substrat w oddychaniu komórkowym monomer wielu oligosacharydów i polisacharydów forma transportowa cukrów u zwierząt ● - Składnik RNA Składnik wolnych rybonukleotydów ● fruktoza (C): zróato energü (latwo przekształca się w glukozę) Składnik wielu oligosacharydów i polisacharydów galaktoza (C6): Składnik niektórych polisacharydów element budulcowy disacharydu laktozy ● jedna cz. glukozy i galaktozy wiązanie 114-x-glikozy dowe funkcja odżywcza - składnik mleka substancja zapasowa (rośliny), forma transportowa cukrów (rośliny) p, a 3. Maltora dwie cząsteczki glukozy wiązanie 1,4-α- guikoz ydowe wabi awieraęto zapylajace - и руски Polisacharydy → wielocukry np. skrobia, glikogen, celuloza, chityna Skrobia → materiał zapasowy u roślin i niektórych protistów → dwie frakcje - amyloza, amylopektyna → amyloza wiązania 1,4-α- glikozydowe, Tańcuch - spiralne skręty amylopektyna: z kilku tysięcy reszt glikozy, rozgałęzienia tańcucha głównego co 25 reszt glukozowych Glikogen → materiał zapasowy u zwierząt i graybów → 100 tys. reszt glukozy →wiązania 1,4-α- glikozydowe co 8-12 reszt glukozowych tańcuch się rozgałęzia do w. 1,6- α- glikozydowych Celuloza → główny składnik ściany komórkowej u roślin i niektórych protistów → kilka tysięcy reszt glukozy → wiązania 1,4-B-glikozydowe → liczne wiązania wodorowe → mikrofibryle (grube włókna) → rozkładają ją nieliczne organizmy Chityna z azotem !!! → składnik Szkieletów zewnętrznych stawonogów → składnik ściany komórkowej grzybów → N-acetyloglu kozamina połączona w. 1,4- B-glikozydowymi → rozkładana jedynie przez niektóre mikroorganizmy Cukry redukujące mają wolną grupę aldehydową za pomocą próby Fehlinga utlenianie aldoz za pomocą Cu(OH)₂ cukry redukujące dają pozytywny wynik próby Fehlinga : utlenienie aldoza + Cu(OH)₂ → kwas organiczny + Cu₂O + H₂O o funkcji zapasowej glikogen Skrobia •polisacharydy. proste tt.wraściwe woski redukcja monosacharydy, maltoza, laktoza b ma wolny anomeryczny atom węgla C₁; w roztworach wodnych może się otwierać z wytworzeniem grupy aldehydowej glukoza w organizmach: produkt przemiany innych monosacharydów np. galaktozy substrat do syntezy innych monosacharydów np. rybozy ; substrat do deoksyrybozy i → substrat do syntezy disacharydów np. maltozy → substrat do syntezy polisacharydów np. skrobi lipidy. ↓ izoprenowe fosfolipidy Steroidy złożone glikoupidy karotenoidy Uwaga! Sacharoza nie ma właściwości redukujących, bo ich anome rycane atomy węgla C₁ i C₂ są zablokowane przez w. 1,2-α-glikozyd Przemiany glukozy hydrofobowe ▸ rozpuszczalne w rozpuszczalnikach niepolarnych o funkcji budulcowej Lipidy C,H,O a czasem celuloza chityna lipidy proste Ni P → estry kwasy tłuszczowe: nasycone - między C nie ma w. podwójnych/ nienasycone - jeśli mają co najmniej jedno proporcje kw. tluszczowych wpływają na stan skupienia cz. tłuszczów funkcje tłuszczów właściwych → funkcja zapasowa zasobne w energię truszcze magazynują się w tkance tłuszczowej; zużywane np. podczas głodu → funkcja termoizolacyjna ochrona przed nadmierną utratą ciepła i wytwarzanie ciepła → funkcja ochronna przed urazami mechanicznymi u roślin tłuszcze właściwe występują w nasionach ↓ źródło energii i zw. budulcowych dla rozwijającego się zarodka i młodej rośliny Woski → estry kw. tłuszczowych i alkoholi mających jedną gr. hydroksylową O pokrywają pióra płaków i sierść ssaków tworzą nieprzemakalną powłokę (gruba u ptaków wodnych) wosk (spermacet) jest w głowie kaszalotów spermacet topnieje w temp. 29°C ; kaszalot nurkuje → temp. spada → spermacet zmienia stan skupienia z ciekłego na stały → mniejsza siła wyporu, łatwiejsze zanurzanie (a więc podczas wynurzania jest odwrotny proces) O wosk - ·składnik kutykuli pokrywa nadziemne organy roślin, chroni przed wyparowywaniem wody o wosk pszczeli O buduje plastry, w których są składane jaja i gromadzone zapasy pokarmu - miodu i pyłku lipidy złożone estry alkoholi i kw. tłuszczonych fosfolipidy / glikolipidy ✓ jedna z trzech grup hydroksylowych jest porączona z resztą H3PO4 + mała cząsteczka o polarnej budowie np. cholina (nietłuszcz.) Dwuwarstwa fosfolipidowa • błona zbudowana z dwóch równoległych warstw lipidowych ● Polar head (hydrophilic) powstaje dzięki odziaływaniami nydrofobymi między ogonami lipidowymi a wodą; hydrofilowe głowy układają się w kierunku środowiska wodnego; odziaływania dipol-dipol i wiązania wodorowe Nonpolarcail (hydrophobic) cząsteczka cukru jest składnikiem nietłuszczowym Membrane lipid Lipidy izoprenowe →nie są estrami ● Lipid bilayer Liposome → dobrze rozpuszczalne w rozpuszczalnikach niepolarnych → karotenoidy i steroidy Karotenoidy • pomarańczowe karoteny i żółte ksantofile ● barwniui pomocnicze w fotosyntezie hydrofilowa głowa polarna cząstecaka, glicerol, wiązania estrowe, reszta fosfo- ranowa (V) chronią zw. chemiczne w chloroplastach przed działaniem ROS interakcje między roślinami a innymi organizmami hydrofobowy ogon kwas truszczowy Steroidy cholesterol - osłonki włókien nerwowych, skc. brony komórkowej; usztywnia błonę biologiczną, odpowiada za szybkie rozcho- dzenie się impulsu nerwowego występują także u roślin- nadają im goraki smak / są toksyczne fitoekdyzony - wytwarzane przez rośliny, budowa podobna do ekdyzonu. Przyspieszają przekształcanie się liścio- zernych larw w doroste ekdyzon hormon linienia wytwarzany przez owady, który reguluje cykl życiowy owadów i odpowiada za ich przeobrażanie się cholesterol substrat do syntezy związków tj. sole żółciowe, hormony steroidowe, witamina D Składnik brony biologicznej Składnik osłonki Włókien nerwowych arterioskleroza - cholesterol odkrada się na wew. powierzchni ścian naczyn' wieńcowych . - zasadowa grupa aminava - NH 2 kwasowa grupa karboksylowa - cООН -aminokwasy białkowe ok. 20 aminokwasów mogą się ze sobą Tączyć Aminokwasy C,H,O, N a czasem S nazwy materiatu nazwa zwyczajowa pochodzi od niebiałkowe ok. 280 aminokwasów nie wchodzą w skład biarek uczestniczą w wytwarzaniu mocznika kwas f- aminomastowy jest neuroprzekaźnikiem Budowa aminoknasów białkowych węgiel a centralnie położony atom węgla grupa aminowa grupa karboksylowa , z którego wyizolowano aminowa podstawniui nadają aminokwasom charakterystyczne wraściwości charauter kwasowy / zasadowy, związki rozpuszczalne / nierozpuszczalne w wodzie Rodzaje aminokwasów podstawnik Brypa my sylowa abiamy Odra podstawnik H/Tarcuch / pierścień /gr. funkcyjne karboksylowe, tiolowe (-SH) np. aminowe, Właściwości aminokwasów białkowych grupy funkcyjne nadają aminokwasom charakter kwasowo - zasadowy grupa karboksylowa (kwasowa) może oddawać proton Ht, a grupa aminowa (zasadowa) może przyjmować H+ dlatego w zależności od pH mogą tworzyć 3 rodzaje jonów: jony obojnacze, kationy, aniony które gr. są zjonizowane?: oba aminowa karbousy lowa funkcja buforująca - jony utrzymują state pH środowiska; zakwaszenie → kationy, alkalizacja aniony abiamy." obojętne 1gr. karboksylowa i 1gr. aminowa, warunki fizjologiczne - postać jonów obojnaczych, większość kwasowe więcej gr. karboksylowych, warunki fizjologiczne - aniony, kwas asparginowy, kwas glutaminowy zasadowe więcej gr. aminowych, warunki fizjologiczne - kationy, lizyna, histydyna, arginina hydrofobowe podstawniki z Ci H + tryptofan, metionina hydrofilowe pozostałe aminokwasy pH 6,11 kation pH > 6,11 - anion 6,11 jon obojnaczy рн białka 100 wyżej aminokwasów Rodzaje odziaływań utrzymujących trzecio- i czwartorzędową strukturę białka odziaływania hydrofobowe między podstawnikami aminokwasów hydrofobowych wiązania wodorowe między atomem hydrofilowego a azotem innego aminokwasu hydrofilowego mostki dwusiarczkowe między grupami - SH dusch cząsteczek cysteiny wiązania jonowe między gr. aminowymi aminokwasów zasadowych a gr. karboksylowymi aminokwasów kwasowych Hiązania peptydowe wiązania kowalencyjne uczestniczy gr. karboksylowa jednego aminokwasu i gr. aminowa drugiego aminokwasu → Tańcuch peptydowy digopeptydy 2 do 10 aminokwasów polipeptydy - 11 do 100 aminokwasów

Biologia /

Chemiczne podstawy życia

Chemiczne podstawy życia

user profile picture

Marysia 🌸🌺

519 Followers
 

4/1/7

Notatka

Ta zawartość jest dostępna tylko w aplikacji Knowunity.

 H
3
Li
O
11 12
Na Mg
Y
4
Be
19 20 21 22
Ca Sc
K
37 38
39
Rb Sr Y
55 56 57-
Cs
Ba
87
Fr
88
Ra
pierwiastki biogenne C, H, O, P, S, N
mikroele

Otwórz aplikację

notatka do działu z klasy 1 liceum z działu chemiczne podstawy życia, nadaje się też do klasy maturalnej w ramach powtórki

Podobne notatki

user profile picture

2

białka, aminokwasy, wiązanie peptydowe

Know białka, aminokwasy, wiązanie peptydowe thumbnail

14

 

4/5/1

user profile picture

8

Białka

Know Białka thumbnail

7

 

1

user profile picture

5

skład chemiczny organizmów

Know skład chemiczny organizmów thumbnail

3

 

1/2

user profile picture

4

procesy trawienia i wchłaniania (przeczytaj opis)

Know procesy trawienia i wchłaniania (przeczytaj opis) thumbnail

16

 

3

H 3 Li O 11 12 Na Mg Y 4 Be 19 20 21 22 Ca Sc K 37 38 39 Rb Sr Y 55 56 57- Cs Ba 87 Fr 88 Ra pierwiastki biogenne C, H, O, P, S, N mikroelementy makroelementy 40 Zr 72 71 Hf 89 Ac 23 41 Nb 73 Ta 89- 104 105 103 Rf Db 57 La Ce 24 Cr Skład chemiczny organizmów 74 W 106 Sg 25 Mn 42 Mo Tc 43 44 45 Ru Rh 26 27 75 76 77 Re Os Ir 107 Bh 108 109 Hs Mt 28 29 Ni 62 63 Sm Eu 46 47 Pd Ag 78 79 Pt Au 110 111 Ds Rg 64 Gd 65 Tb 5 B 48 Cd 13 AL 30 31 Zn Ga 49 In 80 81 Hg Tl 6 C 7 N 14 15 Si P 32 33 Ge As 8 112 113 114 Cn Uut Ft 16 17 cl 34 35 Se Br 50 51 52 53 Sn Sb 58 59 60 61 66 67 68 69 70 71 Pr Nd Pm Dy Ho Er Tm Yb Lu 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 Th Pa U Fm Md No Lr Np Pu Am Cm Bk Cf Es 115 116 Uup Lv 2 He 54 Te I Xe 82 83 84 85 86 Pb Bi Po At Rn Odziaływania chemiczne → odziaływania dipol-dipol między związkami polarnymi → wiązania wodorowe między Ht a pierwiastkiem silnie elektroujemnym →sity van der Haalsa między cząsteczkami niepolarnymi → odziaływania hydrofobowe gdy w środowisku wodnym są cząsteczki, które nie są dipolami 10 Ne 18 Ne 36 Kr 117 118 Uus Quo kohezja- odporność słupa wody na rozerwanie pod wpływem sit rozciąga- jących mikroelementy zawartość w suchej masie wynosi poniżej 0,01% makroelementy - zawartość w suchej masie wynosi 0,01% lub więcej sucha masa-masa organizmów lub po ich wysuszeniu; wyrażona w j. masy Odziaływania chemiczne wiązania chemicane: atomy w cząsteczki pierwiastków/zw. chemicznych odziaływania między cząstecakowe- między cząsteczkami ; przyciąganie /odpychanie Hiązania chemiczne → konalencyjne → jonowe W tworzeniu wiązań chemicznych biorą udział elektrony walencyjne atomów TYP WIĄZANIA Kowalencyjne Kowalencyjne spolaryzowane Jonowe ROZNICA ELEKTROUJEMNOŚCI adhezja- przyleganie...

Nie ma nic odpowiedniego? Sprawdź inne przedmioty.

Więcej zabawy podczas nauki z nami

Pomoc w odrabianiu zadań domowych

Dzięki funkcji zadawania pytań możesz w każdej chwili zadać pytanie i uzyskać odpowiedź od innych uczniów.

Ucz się razem z innymi

Dzięki Knowunity otrzymujesz materiały do nauki od innych w nowoczesny i wygodny sposób, aby jak najlepiej się uczyć. Tutaj uczniowie dzielą się swoją wiedzą, wymieniają się pomysłami i pomagają sobie nawzajem.

Bezpieczne i sprawdzone

Niezależnie od tego, czy chodzi o streszczenia, ćwiczenia czy notatki, Knowunity gromadzi wszystkie treści i tworzy bezpieczne środowisko nauki, do którego dziecko może mieć dostęp w dowolnym momencie.

Pobierz aplikację

Knowunity

Dziel się wiedzą

Otwórz aplikację

Alternatywny zapis:

wody do powierzchni naładowanych elektrycznie Substancje hydrofilowe - polarne, dobrze rozpuszczalne w wodzie np. curry proste, alkohole substancje hydrofobowe - niepolarne, słabo rozpuszczalne w w wodzie np. truszcze, węglowodory 0,0 SAX<0,4 0,4 x 1,7 podział związków chemicznych Związki chemiczne dzielimy na organiczne zwęgla i nieorganiczne bez węgła - wyjątki CO₂ / H₂CO3 Właściwości wody gęstość mniejsza w stanie stałym niż w stanie ciekłym największa gęstość w temp. 4°C. Wraz ze spadkiem temperatury jej gęstość maleje a objętość rośnie; odległość między cząsteczkami H₂0 rośnie → powstają regularnie rozmieszczone wiązania wodorowe → lód jest lżejszy od Hody → organizmy wodne mogą przeżyć zimę O gęstość większa niż gęstość powietrza. AX2 1,7 woda w stanie ciekłym łączy się krótkimi nieregulamie rozmieszczonymi wiązaniami wodorowymi → powietrze ma mniejszą gęstość niż woda utrzymywanie się dużych organizmów, np. waleni wysokie ciepło właściwe aby podnieść temp. wody należy dostarczyć bardzo dużą ilość ciepła, a aby obniżyć jej temp. należy dużo ciepła odebrać → woda w organizmie chroni go przed nagłymi zmianami temp. otoczenia 0 wysokie ciepło parowania należy dostarczyć dużą ilość energii, by zmienić jej stan skupienia → funkcja termoregulacyjna; wydzielony pot z organizmu odbiera ciepło z organizmu, paruje, a więc obniża temp. ciała • Spójność i przyleganie dzięki wiązaniom wodorowym, które powodują dużą kohezję* (spójność') wody i jej adhezję*(przyleganie) do powierzchni naładowanych elektrycznie → woda może się przemieszczać po kapilarach w górę, np. naczyniach roślin o wysokie napięcie powierzchniowe duże przyciąganie się cząsteczek wody na granicy 2 powietrzem sprawia, że na granicy powstaje cienka błonka, po której mogą się poruszać drobne organi2my, np. niektóre owady Hoda jest głównym związkiem nieorganicznym wchodzącym w skład organizmów średnia ilość wody w organizmach - ok. 60-70% Sole mineralne - funkcje → regulują stan uwodnienia komórek np. jony Mgi Ca → zmniejszają płynność cytozolu, a jony Na ik zwiększają jego płynność → aktywują enzymy → wpływają na procesy np. wymiany wody między komórką a otoczeniem → warunkują prawidłowy przebieg większości procesów fizjologicznych np. powstawania i przewodzenia impulsów nerwowych * → stanowią fizjologiczne untady bufo rowe. np. bufor węglanowy (utrzymanie pH płynów ustrojowych na stałym poziomie) Związki organiczne Szkielety węglowe - atomy węgla połączone ze sobą w rozgałęzione tańcuchy i pierścienie grupy funkcyjne części cząsteczek, odpowiadają za zdolność związku do brania udziału w reakcjoch chemicznych sacharydy ► lipidy białka ▸kwasy nukleinowe grupy funucyjne: 1. hydroksylowa (-OH) 2. karbonylowa ; ketonowa (>C=0) wo aldehydowa (-CHO) 3. karboksylowa (- COOH → niezjonizowana lub Coo zjonizowana) 4. aminowa (-NH₂ → niezjonizowana lub - NH₂ → zjonizowana) e ex monosacharydy → dobrze rozpuszczalne w wodzie → C3, C4, C5, Cc itd. → disacharydy → kilka gr. - OH i 1x – CHO lub → aldozy / ketozy H H OH OH H Oligosacharydy i disacharydy wigzania d i B- glikozy dowe glukoza Powstawanie wiązania 1,4-a-glikozydowego CH₂OH CH₂OH CH₂OH OH H O H OH H 12 OH a H CO OH - H - maltoza OH H H H niektóre zw. organiczne powstają w wyniku polimeryzacji*, w wyniku której (często) powstają związki o bardzo dużych cząsteczkach (makrocząsteczki) np. polisacharydy, białka, DNA OH H OH H 12 OH glukoza H₂O CH₂OH H -Sacharydy. oligosacharydy →w. O'glikozydowe w wodzie O H 2 OH H OH OH należą do nich disacharydy. ↓ H H OH OH Powstawanie wiązania 1,4-ß-glikozydowego CH₂OH CH₂OH OH H jedna cząsteczka glukozy i fruktozy wiązanie 1,2-a- glikozydowe H CH₂OH polisacharydy →nie rozpuszczają się glukoza OH H O przez enzymy nie mają właściwości redukujących H OH H 12 OH mogą być rozkładane H H Sacharydy C,H,O a czasem N H OH - H celobioza OH 27 H H₂O CH₂OH H glukoza OH H H OH OH H H 12 OH H → produkty kondensacji dwóch cukrów prostych → właściwości podobne do właściwości monosacharydów → Sacharoza, laktoza, maltoza 2. Laktoza 4. Sacharoza 1 OH monosacharydy podstawnik - OH skierowany do góry =anomer na dót anomer a aldehyd 3-fosfoglicerynowy (C₂): pośredni produkt oddychania komórkowego Ostateczny produut fotosyntezy ryboza (C5): ● deoksyryboza (C₂) : Składnik DNA ● glukoza (C): podstawowy substrat w oddychaniu komórkowym monomer wielu oligosacharydów i polisacharydów forma transportowa cukrów u zwierząt ● - Składnik RNA Składnik wolnych rybonukleotydów ● fruktoza (C): zróato energü (latwo przekształca się w glukozę) Składnik wielu oligosacharydów i polisacharydów galaktoza (C6): Składnik niektórych polisacharydów element budulcowy disacharydu laktozy ● jedna cz. glukozy i galaktozy wiązanie 114-x-glikozy dowe funkcja odżywcza - składnik mleka substancja zapasowa (rośliny), forma transportowa cukrów (rośliny) p, a 3. Maltora dwie cząsteczki glukozy wiązanie 1,4-α- guikoz ydowe wabi awieraęto zapylajace - и руски Polisacharydy → wielocukry np. skrobia, glikogen, celuloza, chityna Skrobia → materiał zapasowy u roślin i niektórych protistów → dwie frakcje - amyloza, amylopektyna → amyloza wiązania 1,4-α- glikozydowe, Tańcuch - spiralne skręty amylopektyna: z kilku tysięcy reszt glikozy, rozgałęzienia tańcucha głównego co 25 reszt glukozowych Glikogen → materiał zapasowy u zwierząt i graybów → 100 tys. reszt glukozy →wiązania 1,4-α- glikozydowe co 8-12 reszt glukozowych tańcuch się rozgałęzia do w. 1,6- α- glikozydowych Celuloza → główny składnik ściany komórkowej u roślin i niektórych protistów → kilka tysięcy reszt glukozy → wiązania 1,4-B-glikozydowe → liczne wiązania wodorowe → mikrofibryle (grube włókna) → rozkładają ją nieliczne organizmy Chityna z azotem !!! → składnik Szkieletów zewnętrznych stawonogów → składnik ściany komórkowej grzybów → N-acetyloglu kozamina połączona w. 1,4- B-glikozydowymi → rozkładana jedynie przez niektóre mikroorganizmy Cukry redukujące mają wolną grupę aldehydową za pomocą próby Fehlinga utlenianie aldoz za pomocą Cu(OH)₂ cukry redukujące dają pozytywny wynik próby Fehlinga : utlenienie aldoza + Cu(OH)₂ → kwas organiczny + Cu₂O + H₂O o funkcji zapasowej glikogen Skrobia •polisacharydy. proste tt.wraściwe woski redukcja monosacharydy, maltoza, laktoza b ma wolny anomeryczny atom węgla C₁; w roztworach wodnych może się otwierać z wytworzeniem grupy aldehydowej glukoza w organizmach: produkt przemiany innych monosacharydów np. galaktozy substrat do syntezy innych monosacharydów np. rybozy ; substrat do deoksyrybozy i → substrat do syntezy disacharydów np. maltozy → substrat do syntezy polisacharydów np. skrobi lipidy. ↓ izoprenowe fosfolipidy Steroidy złożone glikoupidy karotenoidy Uwaga! Sacharoza nie ma właściwości redukujących, bo ich anome rycane atomy węgla C₁ i C₂ są zablokowane przez w. 1,2-α-glikozyd Przemiany glukozy hydrofobowe ▸ rozpuszczalne w rozpuszczalnikach niepolarnych o funkcji budulcowej Lipidy C,H,O a czasem celuloza chityna lipidy proste Ni P → estry kwasy tłuszczowe: nasycone - między C nie ma w. podwójnych/ nienasycone - jeśli mają co najmniej jedno proporcje kw. tluszczowych wpływają na stan skupienia cz. tłuszczów funkcje tłuszczów właściwych → funkcja zapasowa zasobne w energię truszcze magazynują się w tkance tłuszczowej; zużywane np. podczas głodu → funkcja termoizolacyjna ochrona przed nadmierną utratą ciepła i wytwarzanie ciepła → funkcja ochronna przed urazami mechanicznymi u roślin tłuszcze właściwe występują w nasionach ↓ źródło energii i zw. budulcowych dla rozwijającego się zarodka i młodej rośliny Woski → estry kw. tłuszczowych i alkoholi mających jedną gr. hydroksylową O pokrywają pióra płaków i sierść ssaków tworzą nieprzemakalną powłokę (gruba u ptaków wodnych) wosk (spermacet) jest w głowie kaszalotów spermacet topnieje w temp. 29°C ; kaszalot nurkuje → temp. spada → spermacet zmienia stan skupienia z ciekłego na stały → mniejsza siła wyporu, łatwiejsze zanurzanie (a więc podczas wynurzania jest odwrotny proces) O wosk - ·składnik kutykuli pokrywa nadziemne organy roślin, chroni przed wyparowywaniem wody o wosk pszczeli O buduje plastry, w których są składane jaja i gromadzone zapasy pokarmu - miodu i pyłku lipidy złożone estry alkoholi i kw. tłuszczonych fosfolipidy / glikolipidy ✓ jedna z trzech grup hydroksylowych jest porączona z resztą H3PO4 + mała cząsteczka o polarnej budowie np. cholina (nietłuszcz.) Dwuwarstwa fosfolipidowa • błona zbudowana z dwóch równoległych warstw lipidowych ● Polar head (hydrophilic) powstaje dzięki odziaływaniami nydrofobymi między ogonami lipidowymi a wodą; hydrofilowe głowy układają się w kierunku środowiska wodnego; odziaływania dipol-dipol i wiązania wodorowe Nonpolarcail (hydrophobic) cząsteczka cukru jest składnikiem nietłuszczowym Membrane lipid Lipidy izoprenowe →nie są estrami ● Lipid bilayer Liposome → dobrze rozpuszczalne w rozpuszczalnikach niepolarnych → karotenoidy i steroidy Karotenoidy • pomarańczowe karoteny i żółte ksantofile ● barwniui pomocnicze w fotosyntezie hydrofilowa głowa polarna cząstecaka, glicerol, wiązania estrowe, reszta fosfo- ranowa (V) chronią zw. chemiczne w chloroplastach przed działaniem ROS interakcje między roślinami a innymi organizmami hydrofobowy ogon kwas truszczowy Steroidy cholesterol - osłonki włókien nerwowych, skc. brony komórkowej; usztywnia błonę biologiczną, odpowiada za szybkie rozcho- dzenie się impulsu nerwowego występują także u roślin- nadają im goraki smak / są toksyczne fitoekdyzony - wytwarzane przez rośliny, budowa podobna do ekdyzonu. Przyspieszają przekształcanie się liścio- zernych larw w doroste ekdyzon hormon linienia wytwarzany przez owady, który reguluje cykl życiowy owadów i odpowiada za ich przeobrażanie się cholesterol substrat do syntezy związków tj. sole żółciowe, hormony steroidowe, witamina D Składnik brony biologicznej Składnik osłonki Włókien nerwowych arterioskleroza - cholesterol odkrada się na wew. powierzchni ścian naczyn' wieńcowych . - zasadowa grupa aminava - NH 2 kwasowa grupa karboksylowa - cООН -aminokwasy białkowe ok. 20 aminokwasów mogą się ze sobą Tączyć Aminokwasy C,H,O, N a czasem S nazwy materiatu nazwa zwyczajowa pochodzi od niebiałkowe ok. 280 aminokwasów nie wchodzą w skład biarek uczestniczą w wytwarzaniu mocznika kwas f- aminomastowy jest neuroprzekaźnikiem Budowa aminoknasów białkowych węgiel a centralnie położony atom węgla grupa aminowa grupa karboksylowa , z którego wyizolowano aminowa podstawniui nadają aminokwasom charakterystyczne wraściwości charauter kwasowy / zasadowy, związki rozpuszczalne / nierozpuszczalne w wodzie Rodzaje aminokwasów podstawnik Brypa my sylowa abiamy Odra podstawnik H/Tarcuch / pierścień /gr. funkcyjne karboksylowe, tiolowe (-SH) np. aminowe, Właściwości aminokwasów białkowych grupy funkcyjne nadają aminokwasom charakter kwasowo - zasadowy grupa karboksylowa (kwasowa) może oddawać proton Ht, a grupa aminowa (zasadowa) może przyjmować H+ dlatego w zależności od pH mogą tworzyć 3 rodzaje jonów: jony obojnacze, kationy, aniony które gr. są zjonizowane?: oba aminowa karbousy lowa funkcja buforująca - jony utrzymują state pH środowiska; zakwaszenie → kationy, alkalizacja aniony abiamy." obojętne 1gr. karboksylowa i 1gr. aminowa, warunki fizjologiczne - postać jonów obojnaczych, większość kwasowe więcej gr. karboksylowych, warunki fizjologiczne - aniony, kwas asparginowy, kwas glutaminowy zasadowe więcej gr. aminowych, warunki fizjologiczne - kationy, lizyna, histydyna, arginina hydrofobowe podstawniki z Ci H + tryptofan, metionina hydrofilowe pozostałe aminokwasy pH 6,11 kation pH > 6,11 - anion 6,11 jon obojnaczy рн białka 100 wyżej aminokwasów Rodzaje odziaływań utrzymujących trzecio- i czwartorzędową strukturę białka odziaływania hydrofobowe między podstawnikami aminokwasów hydrofobowych wiązania wodorowe między atomem hydrofilowego a azotem innego aminokwasu hydrofilowego mostki dwusiarczkowe między grupami - SH dusch cząsteczek cysteiny wiązania jonowe między gr. aminowymi aminokwasów zasadowych a gr. karboksylowymi aminokwasów kwasowych Hiązania peptydowe wiązania kowalencyjne uczestniczy gr. karboksylowa jednego aminokwasu i gr. aminowa drugiego aminokwasu → Tańcuch peptydowy digopeptydy 2 do 10 aminokwasów polipeptydy - 11 do 100 aminokwasów