Język polski /

Bogurodzica

Bogurodzica

 Bogurodzica
Treść kolejnych strof.
Rodzaj literacki: liryka
Gatunek liryki: pieśń
"Bogurodzica"
- Jest najstarszym zachowanym polskim
utwor

Bogurodzica

H

Hania

85 Followers

72

Udostępnij

Zapisz

najważniejsze rzeczy bardziej pod rozprawki

 

1/2

Notatka

Bogurodzica Treść kolejnych strof. Rodzaj literacki: liryka Gatunek liryki: pieśń "Bogurodzica" - Jest najstarszym zachowanym polskim utworem poetyckim (i zarazem najstarszą polską pieśnią religijną). - Istnieje kilka wersji datowania utworu, według najbardziej rozpowszechnionej pochodzi on z XIII wieku. - Przypuszcza się, że nie była oparta na żadnym wcześniejszym literackim wzorcu, ale jest utworem oryginalnym - Pieśń odwołuje się do ikonograficznego motywu deesis - jednoczesnego ukazania postaci Maryi i Jana Chrzciciela, jako pośredników w modlitwie do Chrystusa. - Forma utworu odzwierciedla ideę hierarchicznego porządku, wszystkie elementy kompozycyjne są ściśle uporządkowane. W tym dostrzega się podobieństwo ze średniowieczną kulturą łacińskiego Zachodu (np. św. Tomasza z Akwinu). - Intelektualny charakter pieśni, jej ścisłe oparcie na prawdach teologicznych, także wydaje się korespondować ze scholastycznym dążeniem do uzgodnienia wiary i rozumu. - Kompozycja oparta jest na paralelnych zwrotach do Matki Boskiej (litanijność utworu). 1. Prośba do Matki Boskiej o pośredniczenie w modlitwach kierowanych do Chrystusa, pomoc w uzyskaniu task. II. Zbiorowa modlitwa, przywołująca wstawiennictwo św. Jana Chrzciciela. Zbiorowy podmiot, reprezentujący cały lud Boży, prosi o łaski w życiu doczesnym i - po śmierci - łaskę zbawienia i życia wiecznego. Wszystkie strofy zwieńczone są litanijnym zwrotem do Chrystusa - "Kyrieleison", czyli po grecku "Panie zmiłuj się nad nami". Forma językowa utworu: "Bogurodzica" jest określana mianem arcydzieła, także dzięki swej formie językowej. Pomimo, iż jest najstarszym zachowanym polskim tekstem poetyckim, napisana jest bardzo kunsztownie, zawierając bogactwo środków językowych. Są to między innymi: Apostrofy - bezpośrednie zwroty do adresata - Maryi. * Kontakia dodawane do podstawowego tekstu dalsze kunsztowne strofy, z licznymi...

Nie ma nic odpowiedniego? Sprawdź inne przedmioty.

Więcej zabawy podczas nauki z nami

Ucz się od najlepszych studentów z pomocą 500.000 notatek!
Nawiązuj kontakty z innymi studentami i pomagaj im w nauce!
Zdobywaj lepsze oceny bez niepotrzebnego stresu!

Pobierz aplikację

Alternatywny zapis:

rymami wewnętrznymi * - * Asylabizm - typowa cecha średniowiecznego wiersza zdaniowo-rymowego, czyli brak stałej liczby sylab w wersach. Zróżnicowanie intonacyjne - poszczególne klauzule (czyli zakończenia wersów lub członów wersów) zyskują wyrazistość dzięki intonacji wznoszącej (tzw. antykadencji) lub opadającej (kadencji). * Zastosowanie rymów wewnątrz- i między wersowych (żeńskich) Archaizmy: Leksykalne (nieużywane dziś wyrazy): np. zwolena (wybrana), gospodzin (pan), zbożny (dostatni lub pobożny), przebyt (bytowanie, życie); Fonetyczne (odmienna w stosunku do dzisiejszej forma dźwiękowa): stawiena (stawiona), Krzciciel (Chrzciciel) Fleksyjne (archaiczne formy odmiany wyrazów): rozkaźniki takie jak: zyszczy (zjednaj), spuści (obdarz) Składniowe: bogiem stawiena (stawiona przez Boga lub ze względu na Boga) Słowotwórcze: Bogurodzica (innym przypadek w zroście rodzica komu? Zamiast kogo?) Bogurodzica w kontekście "Lamentu świętokrzyskiego": W przeciwieństwie do "Lamentu Świętokrzyskiego", podkreślającego ludzkie cierpienie Maryi, w "Bogurodzicy" jest ona wywyższona poprzez swe boskie macierzyństwo. Jest istotą najbliższą Bogu, ale też bliską człowiekowi, stąd jest najlepszą pośredniczką ludzkich modlitw. MOTYW DEESIS Motyw deesis kojarzony jest przede wszystkim z średniowieczną ikonografią Kościoła bizantyjskiego i rzymskiego, gdzie przyjmuje formę zbiorowego przedstawienia z figurą Jezusa Pantokratora w centrum oraz towarzyszącymi Mu Maryją i Janem Chrzcicielem, którzy pełnią rolę pośredników pomiędzy sprawami Ziemi i Nieba. W dwóch pierwszych strofach „Bogurodzicy" obecność tych trzech postaci jest szczególnie zaakcentowana. W pierwszej zwrotce podmiot zbiorowy pieśni zwraca się do Maryi, matki Jezusa, z prośbą o wstawiennictwo u Jej Syna, czy właściwie o zesłanie Go ludziom jako jedynej nadziei na zbawienie. Druga zwrotka, o charakterze błagalnym, bezpośrednio kierowana jest do Jezusa, lecz z powołaniem się na osobę Jana Chrzciciela, traktowanego jako orędownik spraw ziemskich, który z pewnością stanie po stronie grzesznych ludzi, prosząc o ich zbawienie. Nieprzypadkowo to Maryja i Jan Chrzciciel zostali wybrani przedstawicielami ludzi przed boskim majestatem. Symbolizują oni dwojaką naturę Jezusa jako człowieka-Boga. To właśnie dzięki Maryi Chrystus mógł objawić swoją ludzką naturę, przychodząc na świat jako zwykły człowiek. Jan Chrzciciel natomiast był pierwszym, który poprzez chrzest Jezusa w Jordanie, zwrócił uwagę na jego boskość. Boska moc i ludzkie doświadczenia Jezusa stanowią gwarant wyjednania dla wiernych potrzebnych task. Wyobrażenie Jezusa zawarte w polskiej pieśni pokrywa się z ikonograficznym wizerunkiem Pantokratora, bowiem nazywany jest Jezus w ,,Bogurodzicy" „Gospodzinem", czyli „Panem", który króluje w Niebie. Sformułowanie „deesis" oznacza w języku greckim „błaganie", nie brakuje w „Bogurodzicy" także tego. Bez wątpienia jest to pieśń błagalna, która stawia sobie za cel wyjednanie u Boga w osobie Syna task pobożnego życia i szczęścia wiecznego po śmierci, zawierające się w prośbie: „Słysz modlitwę, jąż nosimy, / A dać raczy, jegoż prosimy, / A na świecie zbożny pobyt, / Po żywocie rajski przebyt. Kiryjelejzon". Bez wątpienia jest więc ,,Bogurodzica" poetycką realizacją motywu deesis.

Język polski /

Bogurodzica

H

Hania

85 Followers

 Bogurodzica
Treść kolejnych strof.
Rodzaj literacki: liryka
Gatunek liryki: pieśń
"Bogurodzica"
- Jest najstarszym zachowanym polskim
utwor

Otwórz

najważniejsze rzeczy bardziej pod rozprawki

Bogurodzica Treść kolejnych strof. Rodzaj literacki: liryka Gatunek liryki: pieśń "Bogurodzica" - Jest najstarszym zachowanym polskim utworem poetyckim (i zarazem najstarszą polską pieśnią religijną). - Istnieje kilka wersji datowania utworu, według najbardziej rozpowszechnionej pochodzi on z XIII wieku. - Przypuszcza się, że nie była oparta na żadnym wcześniejszym literackim wzorcu, ale jest utworem oryginalnym - Pieśń odwołuje się do ikonograficznego motywu deesis - jednoczesnego ukazania postaci Maryi i Jana Chrzciciela, jako pośredników w modlitwie do Chrystusa. - Forma utworu odzwierciedla ideę hierarchicznego porządku, wszystkie elementy kompozycyjne są ściśle uporządkowane. W tym dostrzega się podobieństwo ze średniowieczną kulturą łacińskiego Zachodu (np. św. Tomasza z Akwinu). - Intelektualny charakter pieśni, jej ścisłe oparcie na prawdach teologicznych, także wydaje się korespondować ze scholastycznym dążeniem do uzgodnienia wiary i rozumu. - Kompozycja oparta jest na paralelnych zwrotach do Matki Boskiej (litanijność utworu). 1. Prośba do Matki Boskiej o pośredniczenie w modlitwach kierowanych do Chrystusa, pomoc w uzyskaniu task. II. Zbiorowa modlitwa, przywołująca wstawiennictwo św. Jana Chrzciciela. Zbiorowy podmiot, reprezentujący cały lud Boży, prosi o łaski w życiu doczesnym i - po śmierci - łaskę zbawienia i życia wiecznego. Wszystkie strofy zwieńczone są litanijnym zwrotem do Chrystusa - "Kyrieleison", czyli po grecku "Panie zmiłuj się nad nami". Forma językowa utworu: "Bogurodzica" jest określana mianem arcydzieła, także dzięki swej formie językowej. Pomimo, iż jest najstarszym zachowanym polskim tekstem poetyckim, napisana jest bardzo kunsztownie, zawierając bogactwo środków językowych. Są to między innymi: Apostrofy - bezpośrednie zwroty do adresata - Maryi. * Kontakia dodawane do podstawowego tekstu dalsze kunsztowne strofy, z licznymi...

Nie ma nic odpowiedniego? Sprawdź inne przedmioty.

Więcej zabawy podczas nauki z nami

Ucz się od najlepszych studentów z pomocą 500.000 notatek!
Nawiązuj kontakty z innymi studentami i pomagaj im w nauce!
Zdobywaj lepsze oceny bez niepotrzebnego stresu!

Pobierz aplikację

Knowunity

Dziel się wiedzą

Otwórz aplikację

Alternatywny zapis:

rymami wewnętrznymi * - * Asylabizm - typowa cecha średniowiecznego wiersza zdaniowo-rymowego, czyli brak stałej liczby sylab w wersach. Zróżnicowanie intonacyjne - poszczególne klauzule (czyli zakończenia wersów lub członów wersów) zyskują wyrazistość dzięki intonacji wznoszącej (tzw. antykadencji) lub opadającej (kadencji). * Zastosowanie rymów wewnątrz- i między wersowych (żeńskich) Archaizmy: Leksykalne (nieużywane dziś wyrazy): np. zwolena (wybrana), gospodzin (pan), zbożny (dostatni lub pobożny), przebyt (bytowanie, życie); Fonetyczne (odmienna w stosunku do dzisiejszej forma dźwiękowa): stawiena (stawiona), Krzciciel (Chrzciciel) Fleksyjne (archaiczne formy odmiany wyrazów): rozkaźniki takie jak: zyszczy (zjednaj), spuści (obdarz) Składniowe: bogiem stawiena (stawiona przez Boga lub ze względu na Boga) Słowotwórcze: Bogurodzica (innym przypadek w zroście rodzica komu? Zamiast kogo?) Bogurodzica w kontekście "Lamentu świętokrzyskiego": W przeciwieństwie do "Lamentu Świętokrzyskiego", podkreślającego ludzkie cierpienie Maryi, w "Bogurodzicy" jest ona wywyższona poprzez swe boskie macierzyństwo. Jest istotą najbliższą Bogu, ale też bliską człowiekowi, stąd jest najlepszą pośredniczką ludzkich modlitw. MOTYW DEESIS Motyw deesis kojarzony jest przede wszystkim z średniowieczną ikonografią Kościoła bizantyjskiego i rzymskiego, gdzie przyjmuje formę zbiorowego przedstawienia z figurą Jezusa Pantokratora w centrum oraz towarzyszącymi Mu Maryją i Janem Chrzcicielem, którzy pełnią rolę pośredników pomiędzy sprawami Ziemi i Nieba. W dwóch pierwszych strofach „Bogurodzicy" obecność tych trzech postaci jest szczególnie zaakcentowana. W pierwszej zwrotce podmiot zbiorowy pieśni zwraca się do Maryi, matki Jezusa, z prośbą o wstawiennictwo u Jej Syna, czy właściwie o zesłanie Go ludziom jako jedynej nadziei na zbawienie. Druga zwrotka, o charakterze błagalnym, bezpośrednio kierowana jest do Jezusa, lecz z powołaniem się na osobę Jana Chrzciciela, traktowanego jako orędownik spraw ziemskich, który z pewnością stanie po stronie grzesznych ludzi, prosząc o ich zbawienie. Nieprzypadkowo to Maryja i Jan Chrzciciel zostali wybrani przedstawicielami ludzi przed boskim majestatem. Symbolizują oni dwojaką naturę Jezusa jako człowieka-Boga. To właśnie dzięki Maryi Chrystus mógł objawić swoją ludzką naturę, przychodząc na świat jako zwykły człowiek. Jan Chrzciciel natomiast był pierwszym, który poprzez chrzest Jezusa w Jordanie, zwrócił uwagę na jego boskość. Boska moc i ludzkie doświadczenia Jezusa stanowią gwarant wyjednania dla wiernych potrzebnych task. Wyobrażenie Jezusa zawarte w polskiej pieśni pokrywa się z ikonograficznym wizerunkiem Pantokratora, bowiem nazywany jest Jezus w ,,Bogurodzicy" „Gospodzinem", czyli „Panem", który króluje w Niebie. Sformułowanie „deesis" oznacza w języku greckim „błaganie", nie brakuje w „Bogurodzicy" także tego. Bez wątpienia jest to pieśń błagalna, która stawia sobie za cel wyjednanie u Boga w osobie Syna task pobożnego życia i szczęścia wiecznego po śmierci, zawierające się w prośbie: „Słysz modlitwę, jąż nosimy, / A dać raczy, jegoż prosimy, / A na świecie zbożny pobyt, / Po żywocie rajski przebyt. Kiryjelejzon". Bez wątpienia jest więc ,,Bogurodzica" poetycką realizacją motywu deesis.