Teocentryzm to jedna z najważniejszych cech literatury średniowiecznej, która stawiała Boga w centrum wszystkich zainteresowań. W tym okresie ludzie żyli zgodnie z zasadą "memento mori" (pamiętaj o śmierci), traktując życie ziemskie jedynie jako wstęp do wieczności. Literatura tego okresu miała charakter dydaktyczny i miała pomagać ludziom w znalezieniu drogi do zbawienia.

W średniowieczu rozwinęły się dwa główne style: romański i gotycki. Styl romański charakteryzował się masywnymi budowlami z grubymi murami, małymi oknami i półkolistymi łukami. Natomiast sztuka gotycka to wysokie, lekkie konstrukcje z cienkimi ścianami, dużymi oknami z witrażami oraz ostrymi łukami. Te style nie pojawiły się jednocześnie - gotyk nastąpił po romańskim i był odpowiedzią na jego ciężkość, dążąc do większej lekkości i wysokości budowli.

Literatura średniowiecza promowała konkretne wzorce osobowe, które miały wskazywać drogę do zbawienia. Średniowieczna literatura w Polsce i Europie przedstawiała idealne postacie, takie jak święty asceta (oddany modlitwie i służbie bliźnim), rycerz (odważny obrońca wiary i ojczyzny), sprawiedliwy władca (mądry ojciec narodu) oraz dama serca (niedostępna i wyidealizowana). Te wzorce były częścią parenetycznej funkcji literatury, mającej wskazywać godne naśladowania przykłady.

Średniowiecze w Polsce skończyło się pod koniec XV wieku, podobnie jak w reszcie Europy. Za koniec tej epoki przyjmuje się kilka przełomowych wydarzeń: zdobycie Konstantynopola przez Turków w 1453 roku, wynalezienie druku przez Gutenberga około 1450 roku czy odkrycie Ameryki przez Kolumba w 1492 roku. Te wydarzenia zapoczątkowały nową epokę - renesans. Zmiany technologiczne, geograficzne i intelektualne doprowadziły do przełomu w myśleniu, odchodząc od średniowiecznego teocentryzmu w kierunku humanizmu.