Nauka

Nauka

Spółka

Lalka Bolesław Prus

1405

Udostępnij

Zapisz

Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę. To nic nie kosztuje!

Dostęp do wszystkich materiałów

Dołącz do milionów studentów

Popraw swoje oceny

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

LALKA
Bolesław Prus ●
O utworze
epoka: pozytywizm
●
gatunek: powieść
realistyczna
panorama społeczeństwa
wydana jako książka:
1890 r.
język
LALKA
Bolesław Prus ●
O utworze
epoka: pozytywizm
●
gatunek: powieść
realistyczna
panorama społeczeństwa
wydana jako książka:
1890 r.
język
LALKA
Bolesław Prus ●
O utworze
epoka: pozytywizm
●
gatunek: powieść
realistyczna
panorama społeczeństwa
wydana jako książka:
1890 r.
język
LALKA
Bolesław Prus ●
O utworze
epoka: pozytywizm
●
gatunek: powieść
realistyczna
panorama społeczeństwa
wydana jako książka:
1890 r.
język
LALKA
Bolesław Prus ●
O utworze
epoka: pozytywizm
●
gatunek: powieść
realistyczna
panorama społeczeństwa
wydana jako książka:
1890 r.
język

Podobne notatki

Know Lalka  thumbnail

0

Lalka

Notatka z polskiego

Know „Lalka” Bolesław Prus thumbnail

1295

„Lalka” Bolesław Prus

notatka z lektury „Lalka” (gatunek, czas i miejsce akcji, bohaterowie, Wokulski jako romantyk i pozytywista, środowisko, obraz Warszawy, obraz Paryża, motywy literackie)

Know LALKA  thumbnail

345

LALKA

Notatka z najważniejszej lektury

Know Kobiety w Lalce thumbnail

46

Kobiety w Lalce

Opis, obraz kobiet w Lalce Bolesława Prusa

Know lalka thumbnail

813

lalka

notatki z lalki

Know "Lalka" Bolesław Prus thumbnail

7

"Lalka" Bolesław Prus

Grupy społeczne i podział społeczeństwa w Lalce B. Prusa - notatka, mapa myśli

LALKA Bolesław Prus ● O utworze epoka: pozytywizm ● gatunek: powieść realistyczna panorama społeczeństwa wydana jako książka: 1890 r. język ezopowy Geneza Początkowo (1887-1889) Lalka ukazywała się w odcinkach w dzienniku Kurier Codzienny. Bolesław Prus (Aleksander Głowacki) pisał ją na bieżąco. • Jako książka została opublikowana w 1890 r. Utwór jest efektem doświadczeń dziennikarskich autora. miłość kupca do arystokratki Ponadto pomysł fabuły autor zaczerpnął z notatki prasowej o procesie młodej kobiety oskarżonej o kradzież lalki. Czas i miejsce akcji Czas: 1878-1879 Miejsce: Warszawa, Paryż, Zasławek, Zasław Pytat Powieść miała nosić tytuł Trzy pokolenia (romantycy - Rzecki, reprezentanci pokolenia przełomu - Wokulski i pozytywiści – Julian Ochocki). 1 określenie Izabeli Łęckiej - kobiety ładnej, lecz pustej (salonowa lalka) 2 odniesienie do procesu o lalkę, który baronowa Krzeszowska wytoczyła Helenie Stawskiej (lalkę baronowej stłukła służąca, a lalkę Heluni - córki Stawskiej - kupiono w sklepie Wokulskiego) 3 odwołanie do motywu marionetek, theatrum mundi - rozważania Ignacego Rzeckiego o sensie ludzkiej egzystencji (nakręcanie mechanicznych zabawek) - ludzie są jak bezwolne lalki, zabawki w rękach losu/Boga Niekiedy podczas tych samotnych zajęć w starym subiekcie budziło się dziecko. Wydobywał wtedy i ustawiał na stole wszystkie mechaniczne cacka. [...] Wszystkie te figury pan Ignacy nakręcał i jednocześnie puszczał w ruch. A gdy kogut zaczął piać łopocząc sztywnymi skrzydłami, gdy tańczyły martwe pary, co chwilę potykając się i zatrzymując, gdy ołowiani pasażerowie pociągu, jadącego bez celu, zaczęli przypatrywać mu się ze zdziwieniem i gdy cały ten świat lalek, przy...

Nie ma nic odpowiedniego? Sprawdź inne przedmioty.

Knowunity jest aplikacją edukacyjną #1 w pięciu krajach europejskich

Knowunity jest aplikacją edukacyjną #1 w pięciu krajach europejskich

Knowunity zostało wyróżnione przez Apple i widnieje się na szczycie listy w sklepie z aplikacjami w kategorii edukacja w takich krajach jak Polska, Niemcy, Włochy, Francje, Szwajcaria i Wielka Brytania. Dołącz do Knowunity już dziś i pomóż milionom uczniów na całym świecie.

Ranked #1 Education App

Pobierz z

Google Play

Pobierz z

App Store

Nadal nie jesteś pewien? Zobacz, co mówią inni uczniowie...

Użytkownik iOS

Tak bardzo kocham tę aplikację [...] Polecam Knowunity każdemu!!! Moje oceny poprawiły się dzięki tej aplikacji :D

Filip, użytkownik iOS

Aplikacja jest bardzo prosta i dobrze zaprojektowana. Do tej pory zawsze znajdowałam wszystko, czego szukałam :D

Zuzia, użytkownik iOS

Uwielbiam tę aplikację ❤️ właściwie używam jej za każdym razem, gdy się uczę.

Alternatywny zapis:

drgającym świetle gazu, nabrał jakiegoś fantastycznego życia, stary subiekt podparłszy się łokciami śmiał się cicho i mruczał: Hi! hi! hi! dokąd wy jedziecie, podróżni?... Dlaczego narażasz kark, akrobato?... Co wam po uściskach, tancerze?... Wykręcą się sprężyny i pójdziecie na powrót do szafy. Głupstwo, wszystko głupstwo!... a wam, gdybyście myśleli, mogłoby się zdawać, że to jest coś wielkiego!... Po takich i tym podobnych monologach szybko składał zabawki i rozdrażniony chodził po pustym sklepie, a za nim jego brudny pies. „Głupstwo handel... głupstwo polityka... głupstwo podróż do Turcji... głupstwo całe życie, którego początku nie pamiętamy, a końca nie znamy... Gdzież prawda?..." Marionetki!... Wszystko marionetki!... Zdaje im się, że robią co chcą, a robią tylko to, co im każe sprężyna, taka ślepa jak one... 4 Wokulskiego również można potraktować jako lalkę 5 lalkami prezesowa Zasławska nazywała młode arystokratki, np. Ewelinę Janocką W Ewelinie nie zbudził się jeszcze ani rozum, ani serce; wszystko w niej śpi... A tymczasem baron widzi w niej bóstwo i durzy się, biedak, że ona go kocha! 99 Gatunek Lalka to powieść realistyczna. Jest uważana za najwybitniejsze osiągnięcie polskiej prozy dojrzałego realizmu, zwanego też realizmem krytycznym świat został przedstawiony w sposób obiektywny, wielowymiarowy i pogłębiony. • To również powieść społeczno-obyczajowa - panorama polskiego społeczeństwa lat 70. i 80. XIX w. Wybitna powieść psychologiczna - oryginalne i wnikliwe analizy przeżyć i emocji bohaterów. Do podstawowych cech powieści dojrzałego realizmu obecnych w Lalce należą: 1. konkretny i posiadający odniesienia historyczne czas - wydarzenia rozgrywają się w latach 1878-1879, pojawiają się retrospekcje (powstanie styczniowe, Wiosna Ludów) 2. dokładne przedstawienie miejsca akcji - Warszawa zostaje przez Prusa szczegółowo opisana 3. zasada mimesis - zdarzenia prawdopodobne 4. panoramiczny obraz społeczeństwa 5. trzecioosobowy narrator wszechwiedzący Kompozycje Kompozycja Lalki jest nietypowa dla XIX-wiecznej powieści realistycznej - to utwór wielowątkowy o skomplikowanej strukturze tematycznej i narracyjnej, różnorodny gatunkowo. DWIE NARRACJE • narrator trzecioosobowy (główna fabuła) • narrator pierwszoosobowy (Pamiętnik starego subiekta - wspomnienia i refleksje Ignacego Rzeckiego) KOMOZYCJA JEST OTWARTA nie znamy dalszych losów Wokulskiego, brak rozstrzygającego zakończenia ● ZATYTUŁOWANE ROZDZIAŁY tytuły informacyjne lub metaforyczne MONOLOGI WEWNĘTRZNE, ELEMENTY NATURALIZMU I IMPRESJONIZMU np. w opisie Paryża ● miłość Problematyka • Wokulski idealizuje Izabelę • uczucie napędza go do działania, ale równocześnie go niszczy status kobiety postać Izabeli oraz innych bohaterek kobiecych skłania do refleksji nad wykształceniem kobiety, jej rolą i pozycją w społeczeństwie idealizm a realizm • Wokulski jest rozdarty między romantycznym uczuciem a pragnieniem poprawy życia biednym ее ● ● samotność dotyka Wokulskiego i innych (np. Rzeckiego) Stach nie może do końca utożsamić się z żadną sferą majątkiem dorównuje arystokratom, ma ambicje naukowe, brał udział w postaniu styczniowym, ale jest też obrotnym kupcem, który potrafi wykorzystywać okazje obraz społeczeństwa symbolicznie przedstawione ono zostało poprzez obraz kamienicy Łęckich, w której mieszkają przedstawiciele arystokracji, inteligencji, mieszczaństwa i biedoty Prus prezentuje społeczeństwo ze sztywnym podziałem na warstwy Glowny bohater ● STANISŁAW WOKULSKI Dzieciństwo i młodość, pochodzenie społeczne Stanisława Wokulskiego: Syn zubożałego szlachcica (ojciec - wysadzony z siodła szlachcic - wierzył, że wygra proces i odzyska rodowy majątek) - subiekt w winiarni u Hopfera do 1861 r. (symboliczna scena wydobywania się z piwnicy), samouk, pragnął się uczyć, dostał się na studia, ale je porzucił dla powstańczych ideałów (zsyłka na Sybir za udział w powstaniu styczniowym). Kupiec z aspiracjami ożenił się z rozsądku z Małgorzatą Minclową, ciężko pracował, aby zwiększyć obroty sklepu, po śmierci żony odziedziczył rodzinny interes Minclów. Uwikłany w XIX-wieczne stosunki społeczne inteligencji, majątku nie mógł pozbyć się łatki dorobkiewicza. W oczach arystokracji nie dorównywał tej warstwie, a mieszczaństwo przewyższał nie pasował do żadnej sfery mimo talentu, społecznej. Pozytywista i romantyk miał plany pracy organicznej, wzruszał go los najbiedniejszych (wyciągnął z biedy prostytutkę Mariannę, braci Wysockich), ale też wziął udział w powstaniu, bez pamięci zakochał się w Izabeli, a po klęsce tego uczucia popadł w melancholię. Wątek miłości Wokulskiego do Izabeli Łęckiej: • Wokulski ujrzał Izabelę Łęcką w teatrze i zakochał się w niej od pierwszego wejrzenia. Dla niej pomnożył majątek dzięki dostawom w czasie wojny rosyjsko-tureckiej w Bułgarii, ratował jej rodzinę przed bankructwem, nauczył się angielskiego, planował pozbyć się sklepu. Incydent między Izabelą a Starskim w pociągu pozbawił Wokulskiego złudzeń co do tego, że Izabela go naprawdę pokocha. Stanisław wysiadł z pociągu na stacji w Skierniewicach, próbował popełnić samobójstwo, wiele tygodni spędził w swoim mieszkaniu w Warszawie, aż w końcu sprzedał majątek Szlangbaumowi i zniknął bez śladu. arystokracja • Izabela Łęcka Tomasz Łęcki Baronostwo Krzeszowscy Książę Prezesowa Zasławska • Kazimiera Wąsowska • Kazimierz Starski Julian Ochocki subiekci Mraczewski Klejn Lisiecki Zięba obcokrajowcy • Geist Suzin • Helena Stawska Ignacy Rzecki • Minclowie ● ● mieszczaństwo ● Stanisław Wokulski ludzie biedni Wysoccy Marianna Węgiełek mieszkańcy Powiśla żydzi • Michał Szuman Henryk Szlangbaum Stary Szlangbaum E Romantyke pozytywista Stanisław Wokulski jako romantyk i pozytywista. Co o Wokulskim mówi doktor Szuman? (Tom I, rozdział X) 99 Stopiło się w nim dwu ludzi: romantyk sprzed roku sześćdziesiątego i pozytywista z siedemdziesiątego. To, co dla patrzących jest sprzeczne, w nim samym jest najzupełniej konsekwentne. ● ROMANTYK Ú nieszczęśliwie zakochany • idealizuje swoją wybrankę • samotny - nie rozumieją go inni kupcy • wrażliwy, kieruje się emocjami • zaangażowany w walkę narodowo-wyzwoleńczą (powstanie styczniowe) postać tragiczna - wybór między miłością a pracą niejasna, tajemnicza przyszłość WOKULSKI JAKO... POZYTYWISTA- fascynuje się nauką (pomaga finansowo Ochockiemu i Geistowi) awansuje społecznie realizuje hasła pozytywistyczne (praca u postaw, praca organiczna, asymilacja Żydów) • pomaga bezinteresownie innym (np. Marianna i Węgiełek) przedsiębiorczy praca wartość = Juni bohaterowie IGNACY RZECKI ,,Stary subiekt" (nie tyle ze względu na wiek - miał około 50 lat, ile z uwagi na doświadczenie w zawodzie). • Kawaler (chociaż przyznaje, że w młodości kochał się w kobiecie, która go oszukiwała), mieszka przy sklepie, jego towarzyszem jest pudel Ir. Opiekun i przyjaciel Wokulskiego (poznał go u Hopfera, kiedy Stach był subiektem). • Ignacy Rzecki jako polityczny idealista uczestnik Wiosny Ludów na Węgrzech, zwolennik Napoleonidów. ● Prowadzi uporządkowane i monotonne życie, wyznaczane rytmem pracy w sklepie (najpierw jako subiekt u Minclów, później - zaufany pracownik Wokulskiego). Pragnie, aby Wokulski ożenił się z panią Stawską (choć sam się w niej kocha) - nie rozumie romantycznej miłości przyjaciela do Izabeli ani tego, że może być coś ważniejszego niż majątek, interes. • Pod koniec życia choruje – umiera w swoim mieszkaniu. IZABELA ŁĘCKA • Zubożała arystokratka. nie ma Typowa kobieta z wyższych sfer - wykształcona, ale pobieżnie (lektury romansów, języki obce, wiedza na temat sztuki); przeznaczona na żonę; niesamodzielna finansowo posagu w efekcie skłonności ojca do hazardu; dumna i przywiązana do tradycyjnego podziału społecznego, myśli stereotypami - w Wokulskim widzi dorobkiewicza, kupca. Kobieta chłodna, niezdolna do prawdziwego uczucia - ideałem mężczyzny jest dla niej posąg Apollina; małżeństwo to dla niej transakcja; nie stroni od flirtu, wdaje się w romans ze Starskim. ● Jaką rolę Starski odegrał w życiu Izabeli? Starski, zgodnie ze słowami Wokulskiego wypowiedzianymi po pamiętnej scenie w pociągu do Krakowa, obnażył prawdę o Izabeli. Dla Łęckiej był zabawnym kuzynem, obytym w świecie, atrakcyjnym fizycznie. W pewnej chwili uznała, że może za niego wyjść za mąż - bardzo podobał jej się ten pomysł do momentu, kiedy okazało się, że figlarny Kazio nie otrzymał spodziewanego spadku po prezesowej. Izabeli nie przeszkadzało to, że Starski romansuje z innymi; uważała, że ona też ma do tego prawo. ● Przekonana o swojej wartości, nie spieszy się z wyborem męża (z drugiej strony jest świadoma tego, że zalety bez posagu nie zapewnią jej ożenku, jakiego oczekuje). Wyrachowanie prowadzi ją do klęski – narzeczony (Wokulski) odchodzi, kolejny kandydat do ręki (stary marszałek), podobnie potraktowany, rezygnuje ze starań; po pewnym czasie ojciec umiera, a Izabela wstępuje za granicą do klasztoru. ● TOMASZ ŁĘCKI Ojciec Izabeli. Bankrut, hazardzista. Uważa, że wysokie urodzenie daje mu prawo do wykorzystywania osób niższego stanu, w tym Wokulskiego. Postrzega siebie jako przywódcę. BARONOWA KRZESZOWSKA Bogata mieszczanka - blokuje baronowi dostęp do pieniędzy. Mieszka w kamienicy należącej do Łęckich (z czasem zostaje jej właścicielką). Z powodu żałoby po stracie córki jest zgorzkniała. Prowadzi wojnę z lokatorami - szczególnie dokuczają jej studenci. ● Dawny konkurent Izabeli. • Hazardzista. • Miłośnik koni i wyścigów. Zaciąga długi. • W separacji z żoną - o wszystko się z nią kłóci. KSIĄŻĘ BARON KRZESZOWSKI ● Przedstawiciel arystokracji. • Uważa się za przywódcę i działacza na rzecz ojczyzny. • Zamiast działać, poprzestaje na słownych deklaracjach i załamywaniu rąk nad „nieszczęśliwym krajem". PREZESOWA ZASŁAWSKA Arystokratka. • Reformatorka – dąży do poprawy życia mieszkańców Zasławka. • W młodości zakochana w mężczyźnie z niższej sfery społecznej (w stryju Wokulskiego, żołnierzu) - nie zdecydowała się na mezalians, czego żałuje. • Sprzyja Wokulskiemu - dostrzega w nim talent i osobowość. KAZIMIERA WĄSOWSKA • 30-letnia wdowa. Bogata, atrakcyjna, niezależna. • Podoba jej się Wokulski. Próbuje tłumaczyć przed Wokulskim dwuznaczne zachowanie Izabeli kwestią równości płci i prawem kobiet do flirtu. ● Kuzyn Izabeli. • Naukowiec, pozytywista, idealista marzy o wynalazku, który ulepszy życie ludzi. • Wyjeżdża za granicę, bo w kraju nie ma warunków do pracy. JULIAN OCHOCKI ● • Kobieciarz - romansuje m.in. z Izabelą. Flirtuje z kobietami, nie zważając na ich reputację. • Lekkomyślnie wydaje pieniądze, zaciąga długi i interesuje się kobietami, które mają majątek. KAZIMIERZ STARSKI ● HELENA STAWSKA • Dobra i piękna. Samotnie wychowuje córkę (mąż zaginął za granicą) i opiekuje się matką – panią Misiewiczową. • Zarabia dorywczymi pracami. Zostaje niesłusznie oskarżona przez baronową Krzeszowską o kradzież lalki - traci źródło utrzymania. Wokulski oferuje jej posadę kasjerki w sklepie Milerowej. Później pomaga też w otwarciu własnego sklepu w Częstochowie. • Wzbudza zainteresowanie mężczyzn - podkochuje się w niej Rzecki, choć widzi ją jako żonę Stacha. Dzięki Wokulskiemu poznaje losy męża. Ostatecznie zostaje żoną Mraczewskiego. MARUSZEWICZ Młody, zniszczony człowiek. Zaufany baronostwa Krzeszowskich; mieszka w kamienicy Łęckich. Wszystkich oszukuje - sprzeniewierzył część pieniędzy ze sprzedaży klaczy. Wokulski wybacza mu winy. MICHAŁ SZUMAN • Lekarz i badacz, przyjaciel Stacha. Obiektywnie ocenia Wokulskiego i trafniej niż on sam diagnozuje jego stany. ● HENRYK SZLANGBAUM › Przyjaciel Wokulskiego z czasów zesłania na Syberię. • Próbował się zasymilować (zmienił nazwisko na Szlangowski), ale wobec nasilającego się antysemityzmu wrócił do korzeni. • Kiedy stracił pracę, Wokulski zatrudnił go w sklepie; przejął interes po Wokulskim i stał się bezwzględny - towary dobrej jakości zastąpił tandetą, pracowników traktował surowo. STARY SZLANGBAUM Ojciec Henryka, lichwiarz. • W imieniu Wokulskiego licytuje kamienicę Łęckich. MARIANNA • Młoda prostytutka, której Wokulski dał poręczenie, aby została krawcową. Wyszła za Węgiełka. WĘGIEŁEK Zdolny parobek z Zasławia (wykonał tablicę na kamieniu w ruinach zamku), któremu Wokulski pomógł urządzić się w Warszawie • Ożenił się z Marianną. • Jeden z nich był woźnicą (Wokulski spotkał go na Powiślu i pomógł, kiedy ten stracił konia i źródło zarobku). Drugi dróżnik na Wiedeńskiej Kolei - otrzymał przeniesienie ze Skierniewic do Częstochowy (Wokulski załatwił mu powrót, a dróżnik uratował go przed samobójstwem po epizodzie Izabeli ze Starskim w pociągu). ● ● BRACIA WYSOCCY • Naukowiec z Paryża. • Pracuje nad metalem lżejszym od powietrza. ● Uważany za szalonego, ale Wokulski chciałby z nim pracować. ● PROFESOR GEIST ● SUZIN Rosjanin, przyjaciel Wokulskiego z czasów zesłania na Syberię. Bogaty moskiewski kupiec, partner w interesach, ściąga Wokulskiego do Paryża. JAN MINCEL STARSZY • właściciel sklepu, ojciec Franca i Jana; przez pewien czas po śmierci ojca bracia prowadzili sklep wspólnie, a później podzielili się: Franc z towarami kolonialnymi został w starej siedzibie, a Jan przeniósł się na Krakowskie Przedmieście, gdzie handlował galanterią i mydłem; Jan ożenił się z Małgorzatą Pfeifer. MAŁGORZATA MINCEL Żona młodszego Jana Mincla; po śmierci męża wyszła za Wokulskiego z miłości; po czterech latach pożycia zmarła (po wysmarowaniu się miksturą upiększającą, a jak twierdził radca - zjadła coś); zostawiła Wokulskiemu cały majątek. ● Spóźnia się do pracy (nie stroni od rozrywek). • Potrafi oczarować klientów, zwłaszcza damy (jest młody, przystojny, skłonny do flirtu). • Za opinię o Izabeli Wokulski przenosi go do Moskwy. Żeni się z Heleną Stawską. ● MRACZEWSKI ● ● KLEJN Socjalista. Mieszka w kamienicy Łęckich. LISIECKI Antysemita, często spiera się z Rzeckim, ale jest jego najbardziej zaufanym subiektem. ZIĘBA Nowy pracownik zatrudniony przez Wokulskiego na miejsce Mraczewskiego, zyskał sympatię kolegów. AUGUST KATZ • Subiekt jeszcze za czasów sklepu Mincla (u Wokulskiego nie pracował); przyjaciel Rzeckiego z młodości; razem walczyli w powstaniu na Węgrzech. Popełnił samobójstwo. ● ● • przyjaźń - Wokulski i Rzecki ● ● życie jako teatr (theatrum mundi) - zabawa Rzeckiego patriotyzm - postulat reprezentowany przez Rzeckiego i Wokulskiego bieda - mieszkańcy Powiśla; opis Powiśla • samobójstwo - Wokulski próbuje popełnić samobójstwo cierpienie - Stanisław jest nieszczęśliwie zakochany, przez co ● ● Malgary miłość - miłość Wokulskiego do Izabeli jest nieszczęśliwa; uczucie Rzeckiego do Heleny Stawskiej; Węgiełek i Marianna; baron Dalski i Ewelina Janocka ● praca dla Rzeckiego była najważniejszą wartością, sensem życia miasto - Warszawa, Paryż ● samotność - dotyczy: Ignacego Rzeckiego, który nigdy nie założył rodziny; Wokulskiego - jego idde nie zostają zrozumiane przez społeczeństwo; Izabeli - próżność prowadzi ją do tego, że zostaje sama często cierpi kobieta Prus przedstawia w Lalce wiele kobiecych postaci (np. Izabela femme fatale, Stawska, Wąsowska, Marianna, Ewelina Janocka) matka - Helena Stawska, Baronowa Krzeszowska = • idealista - Rzecki, Wokulski, Ochocki zdrada - Janocka zdradza barona Dalskiego z Kaziemierzem Starskim; Izabela zdradza Wokulskiego społeczeństwo - panorama społeczeństwa, ukazanie rozwarstwienia społeczeństwa; krytyka warstw społecznych pojedynek - Stanisław wyzywa na pojedynek barona Krzeszowskiego