Spoczynek i starzenie się roślin

Rośliny dzielimy ze względu na długość życia. Rośliny jednoroczne żyją tylko jeden sezon i umierają po wytworzeniu nasion. Rośliny dwuletnie przeżywają dwa sezony, wykorzystując podziemne organy jako struktury przetrwalnikowe. Natomiast rośliny wieloletnie mogą żyć wiele lat, wielokrotnie przechodząc przez okresy spoczynku.

Stan spoczynku to odwracalne zahamowanie wzrostu i metabolizmu, które pomaga roślinom przetrwać niekorzystne warunki. Najlepszym przykładem jest zimowy spoczynek drzew liściastych. Proces ten przebiega etapami: od zatrzymania wzrostu pędów, przez wytworzenie pąków spoczynkowych, aż po opadanie liści i owoców. Roślina przechodzi najpierw przez spoczynek bezwzględny (potrzebna wernalizacja, czyli działanie niskiej temperatury), a następnie spoczynek względny (kończy się wiosną).

Starzenie się roślin to procesy prowadzące do śmierci. U roślin monokarpicznych (np. agawa) śmierć następuje po jednorazowym kwitnieniu i wydaniu owoców - prawdopodobnie z powodu wyczerpania energetycznego. Rośliny polikarpiczne kwitną wielokrotnie i umierają zwykle z powodu chorób lub urazów mechanicznych.

Ciekawostka! Fitohormony odgrywają kluczową rolę w regulacji spoczynku i starzenia się roślin. Etylen powoduje opadanie liści i owoców, a kwas abscysynowy odpowiada za spoczynek pąków i hamowanie wzrostu pędów.