Ogólna budowa parzydełkowców

Parzydełkowce żyją zarówno pojedynczo, jak i w koloniach. Ich ciało ma prostą budowę z otworem gębowym, który służy jednocześnie jako otwór odbytowy. Otwór ten prowadzi do jamy gastralnej, gdzie odbywa się trawienie.

Ścianę ciała parzydełkowców tworzą dwie podstawowe warstwy: zewnętrzna epiderma (ektoderma) oraz wewnętrzna gastroderma (endoderma). Między nimi znajduje się mezoglea - warstwa galaretowatej substancji.

Najciekawszą cechą tych zwierząt jest dwupostaciowość - występowanie w formie polipa i meduzy. Polip to forma osiadła, przytwierdzona do podłoża za pomocą stopy, z czułkami wokół otworu gębowego. Meduza natomiast swobodnie pływa w toni wodnej, ma kształt dzwonu lub parasola, a jej otwór gębowy otaczają płaty gębowe.

Ciekawostka: Mimo prostej budowy, parzydełkowce istnieją na Ziemi od ponad 500 milionów lat i doskonale radzą sobie w różnych środowiskach wodnych!

Budowa wewnętrzna i różnorodność parzydełkowców

Każda warstwa ciała parzydełkowca zawiera wyspecjalizowane komórki. W epidermie znajdziesz komórki parzydełkowe (służące do obrony), komórki nabłonkowo-mięśniowe (umożliwiające ruch) oraz komórki nerwowe. Niezwykłe są komórki interstycjalne, które mogą przekształcać się w inne typy komórek - mają właściwości totipotencjalne!

W gastrodzermie występują m.in. komórki gruczołowe, wydzielające enzymy trawienne. Mezoglea u meduz jest znacznie grubsza niż u polipów.

Parzydełkowce dzielimy na cztery główne grupy:

• Krążkopławy - żyjące w wodach słonych, głównie jako meduzy
• Stułbiopławy - występujące zarówno w wodach słodkich jak i słonych, częściej jako polipy
• Kubopławy - zamieszkujące ciepłe morza, w formie meduz o sześciennym kształcie
• Koralowce - morskie organizmy występujące wyłącznie jako polipy

Uwaga! Niektóre parzydełkowce, jak osa morska (kubopław), posiadają silnie toksyczne parzydełka, których ukłucie może być niebezpieczne nawet dla człowieka!

Fizjologia i rozmnażanie parzydełkowców

Parzydełkowce to drapieżniki, które chwytają zdobycz czułkami lub płatami gębowymi. Obezwładniają ofiary parzydełkami - wyspecjalizowanymi strukturami z toksyczną substancją. Trawienie pokarmu odbywa się dwuetapowo: najpierw trawienie zewnątrzkomórkowe (w jamie gastralnej), a następnie trawienie wewnątrzkomórkowe w komórkach gastrodermy.

Układ nerwowy parzydełkowców to prosta sieć połączonych komórek nerwowych, nazywana układem rozproszonym lub siateczkowatym. Narządy zmysłów są słabo rozwinięte, ale pozwalają im odbierać bodźce mechaniczne i chemiczne.

Parzydełkowce nie mają wyspecjalizowanych układów: oddechowego, wydalniczego i krwionośnego. Wszystkie te funkcje realizują przez całą powierzchnię ciała.

Rozmnażają się na dwa sposoby:

• Bezpłciowo - głównie przez pączkowanie i strobilizację u polipów
• Płciowo - najczęściej u meduz, gdzie gamety powstają w gonadach

Cykl rozwojowy wielu parzydełkowców jest złożony. Z zapłodnionej komórki jajowej powstaje pływająca larwa planula, która przekształca się w polipa. Polip może przez pączkowanie tworzyć kolonie lub przez strobilizację produkować młode meduzy (efyry).

Pamiętaj! Zdolność do regeneracji u parzydełkowców jest wyjątkowa - potrafią odbudować całe ciało nawet z małego fragmentu, co świadczy o ich prostej, ale skutecznej organizacji!