Płyny ustrojowe i transport substancji
Zwierzęta wykształciły różne płyny transportujące substancje w organizmie. Krew krąży w zamkniętym układzie u części bezkręgowców i wszystkich kręgowców. U kręgowców występuje również limfa, płynąca w układzie limfatycznym. Bezkręgowce jak owady czy pajęczaki mają hemolimfę, która krąży w otwartym układzie krwionośnym.
Barwniki oddechowe to białka złożone transportujące tlen i dwutlenek węgla. Najważniejsze z nich to: hemoglobina (zawierająca żelazo, występująca u kręgowców i niektórych bezkręgowców), hemocyjanina (zawierająca miedź, obecna u mięczaków i stawonogów) oraz hemoerytryna i chlorokruoryna (zawierające żelazo, występujące u pierścienic morskich).
Układ krwionośny pełni wiele funkcji: transportuje tlen, dwutlenek węgla, składniki odżywcze, hormony i elementy układu odpornościowego. U zwierząt zmiennocieplnych przenosi ciepło ze środowiska do narządów, a u stałocieplnych (ptaków i ssaków) odprowadza nadmiar ciepła z narządów do powierzchni ciała. Utrzymuje również odpowiednie uwodnienie, pH i stężenie jonów.
Ciekawostka: Niektóre małe zwierzęta jak gąbki czy nicienie nie mają układu krwionośnego - transport substancji między komórkami odbywa się u nich wyłącznie przez dyfuzję!
W zamkniętym układzie krwionośnym kręgowców wyróżniamy serce pompujące krew oraz naczynia: tętnice (odprowadzające krew z serca), żyły (doprowadzające krew do serca) i naczynia włosowate (najdrobniejsze rozgałęzienia oplatające tkanki i narządy).