Budowa kości

Szkielet człowieka musi być bardzo wytrzymały, ponieważ utrzymuje ciężar całego ciała. Kości mają specjalną budowę chemiczną, która zapewnia im odpowiednie właściwości.

Głównym budulcem kości jest tkanka kostna, składająca się z komórek kostnych oraz substancji międzykomórkowej. W kościach znajdują się związki mineralne (wapń i fosfor), które nadają im twardość i sztywność, oraz związki organiczne (białka), zapewniające sprężystość i odporność na odkształcenia.

W trakcie rozwoju organizmu zachodzi proces kostnienia - chrząstka stopniowo zastępowana jest przez tkankę kostną. Na powierzchni kości długich znajduje się chrząstka, która chroni nasady kości przed ścieraniem. Wewnątrz kości długich znajduje się jama szpikowa wypełniona szpikiem kostnym, w którym przebiegają liczne naczynia krwionośne i nerwy.

Ciekawostka: Kości nie są martwe - to żywe tkanki, które stale się przebudowują! Cały szkielet człowieka odnawia się całkowicie co 7-10 lat.

Układ mięśniowy i jego funkcjonowanie

Mięśnie do pracy potrzebują dużej ilości tlenu, ponieważ energię uzyskują głównie z oddychania tlenowego. Podczas intensywnego wysiłku fizycznego, gdy brakuje tlenu, mięśnie czerpią energię z procesów beztlenowych. Wtedy w komórkach mięśniowych powstaje kwas mlekowy, który może powodować ból mięśni.

Mięśnie zawsze pracują w parach! Gdy jeden mięsień powoduje zgięcie kończyny (zginacz), drugi umożliwia jej wyprostowanie (prostownik). Pojedynczy mięsień kurcząc się, może powodować ruch kończyny tylko w jednym kierunku. Na przykład biceps zgina ramię, a triceps je prostuje.

Do najważniejszych mięśni szkieletowych zaliczamy: mięsień dwugłowy ramienia (biceps), mięsień trójgłowy ramienia (triceps), mięsień piersiowy większy, mięsień prosty brzucha, mięśnie pośladkowe i mięśnie łydki. Wszystkie te mięśnie przyczepione są do kości i gdy się kurczą, wprawiają je w ruch.

Ważne! Pamiętaj o prawidłowej postawie ciała! W okresie wzrostu kręgosłup jest szczególnie podatny na wszelkie zmiany, dlatego niewłaściwe nawyki mogą doprowadzić do wad postawy. Prawidłowy kręgosłup ma naturalne krzywizny - lordozy i kifozy, dzięki którym wytrzymuje obciążenia.

Choroby i urazy układu ruchu

Osteoporoza to choroba, która prowadzi do osłabienia kości. Jej przyczyny to zmniejszone wydzielanie hormonów płciowych i niedobór wapnia. Objawia się zmniejszoną gęstością kości, przez co łatwiej dochodzi do złamań. Leczenie polega na diecie bogatej w wapń i witaminę D oraz stosowaniu leków zapobiegających utracie masy kostnej.

Krzywica związana jest z nieprawidłowym kształtowaniem kości podczas ich wzrostu, co wynika z niedoboru witaminy D. Objawia się deformacjami kości, osłabieniem siły mięśniowej i opóźnionym rozwojem ruchowym. Leczenie polega na podawaniu witaminy D i odpowiedniej diecie.

Do częstych urazów mechanicznych należą:

• Skręcenie stawu - naciągnięcie lub rozerwanie torebki stawowej i więzadeł
• Zwichnięcie stawu - nieprawidłowe ułożenie powierzchni stawowych
• Złamanie kości - przerwanie ciągłości kości

Pamiętaj o odpowiedniej ilości wapnia w diecie! Dzienne zapotrzebowanie wynosi: 800mg dla dzieci, 1800mg dla młodzieży, 1000mg dla osób dorosłych. Najbogatsze źródła to sery $900mg/100g$, sezam $970mg/100g$ i fasola $227mg/100g$.

Pierwsza pomoc! Przy urazach mechanicznych najważniejsze jest unieruchomienie uszkodzonej okolicy - przy skręceniu stosujemy zimne okłady i bandaż elastyczny, przy zwichnięciu i złamaniu unieruchamiamy dwa stawy sąsiadujące z uszkodzeniem.