Podstawowe procesy egzogeniczne

Erozja to proces niszczenia powierzchni terenu - wyobraź sobie, jak deszcz stopniowo "zjada" skały i glebę. Z kolei akumulacja to gromadzenie tego wszystkiego, co zostało zmyte przez wodę, wiatr czy lód w nowych miejscach.

Wietrzenie fizyczne rozbija skały mechanicznie. Najważniejsze to wietrzenie mrozowe - woda w szczelinach skał zamarza, rozszerza się i rozsadza kamień na kawałki. Wietrzenie insolacyjne działa przez ciągłe nagrzewanie i ochładzanie skał, co sprawia, że pękają jak gorące szkło wrzucone do zimnej wody.

Wietrzenie chemiczne to prawdziwa chemia w akcji! Woda opadowa z CO₂ rozpuszcza skały, tlen je utlenia (jak rdza na metalu), a różne procesy jak hydroliza zmieniają ich skład chemiczny.

Pamiętaj: Fizyczne wietrzenie rozbija, chemiczne - rozpuszcza i zmienia!

Zjawiska krasowe i formy terenu

Krasowienie to fascynujący proces rozpuszczania wapieni przez wodę z CO₂. W Polsce możesz to zobaczyć w Tatrach czy na Wyżynie Lubelskiej - tam gdzie są wapienie, kreda czy gips.

Formy krasu powierzchniowego to prawdziwe cuda natury. Ostańce krasowe (mogoty) to samotne wzgórza o stromych zboczach, a leje krasowe przypominają ogromne lejki w ziemi.

Pod ziemią powstają jeszcze bardziej spektakularne formy. Stalaktyty zwisają z sufitu jaskiń jak lodowe sople, stalagmity rosną z podłogi ku górze. Makaron to cienkie rurki na stropach, a draperia to pionowe "zasłony" na ścianach jaskiń.

Gołoborze to rumowiska skalne pokrywające zbocza gór - znajdziesz je w Tatrach, Karkonoszach czy Górach Świętokrzyskich.

Ciekawostka: Stalaktyt i stalagmit mogą się spotkać i utworzyć stalągnat!