Środowisko naturalne i geografia Afryki

Rzeźba terenu Afryki

Afryka to przede wszystkim kontynent wyżynny, który wygląda jak ogromny talerz pełen wzgórz i płaskowyżów. Największe z wyżyn to Wyżyna Abisyńska i Wyżyna Wschodnio-afrykańska, które dominują we wschodniej części kontynentu.

Między wyżynami znajdują się kotliny - to takie naturalne zagłębienia terenu. Największe to Kotlina Konga, Kotlina Czadu i Kalahari. Wyobraź sobie je jak wielkie miski wciśnięte w ziemię!

Najwyższe góry leżą na północy (góry Atlas) i południu (Góry Smocze i Góry Przylądkowe). Najwyższy szczyt to Kibo w masywie Kilimandżaro - ma aż 5895 metrów wysokości!

Ciekawostka: Wielkie Rowy Afrykańskie to ogromne szczeliny w ziemi, które powstały miliony lat temu. Wokół nich znajduje się dużo wulkanów i jezior tektonicznych!

Klimat i wiatry Afryki

Na klimat Afryki wpływają trzepy główne czynniki: położenie geograficzne, prądy morskie i wysokość terenu. Im wyżej, tym zimniej - dlatego na Kilimandżaro leży śnieg, choć jest blisko równika!

Pasaty to charakterystyczne wiatry Afryki, które powstają w bardzo prosty sposób. Na równiku gorące powietrze unosi się do góry, tworząc niskie ciśnienie. Zimniejsze powietrze z okolic zwrotników wypełnia tę pustkę - i tak powstają stałe wiatry.

Ponieważ Ziemia się obraca, pasaty nie wieją prosto, ale są lekko skręcone. Przemieszczają się też wraz ze zmianą pór roku - latem w stronę zwrotnika Raka, zimą w stronę zwrotnika Koziorożca.

To dlatego w lasach deszczowych są pora deszczowa i pora sucha zamiast tradycyjnych czterech pór roku!

Pamiętaj: Prąd Benguelski ochładza i zmniejsza deszcze na południowo-zachodnim wybrzeżu, pomagając tworzyć pustynię Namib.

Strefy klimatyczne i wody Afryki

Afryka ma pięć głównych stref klimatycznych: morską, suchą, podrównikową, równikową wilgotną i podrównikową. Każda ma swoją charakterystyczną roślinność - od pustyń po lasy równikowe, oraz różne typy gleb.

Rzeki w Afryce zachowują się różnie w zależności od klimatu. W strefie równikowej (jak rzeka Kongo) jest dużo wody przez cały rok. W klimacie podrównikowym poziom wody się waha - to rzeki okresowe.

W klimacie zwrotnikowym znajdziesz wadi - to kręte, długie koryta, które wypełniają się wodą tylko po ulewach. To są rzeki epizodyczne. Wyjątkiem jest Nil (6671 km) - najdłuższa rzeka Afryki!

Największe jeziora (Wiktorii, Tanganika, Niasa) znajdziesz na wschodzie kontynentu, głównie w rejonie Wielkich Rowów Afrykańskich.

Zapamiętaj: Nil ma wodę przez cały rok, bo zaczyna się w strefie równikowej, gdzie zawsze pada deszcz!