Europa po kongresie wiedeńskim - klasa 7 GWO

Kongres wiedeński i jego cele

Kongres wiedeński, który odbył się w latach 1814-1815, zgromadził najpotężniejsze państwa Europy: Rosję, Prusy, Austrię, Wielką Brytanię i Francję. Był to ogromny zjazd monarchów i dyplomatów, którzy chcieli zdecydować, jak będzie wyglądać Europa po wojnach napoleońskich.

Główne cele kongresu były jasne: zapewnić pokój w Europie, przywrócić ład sprzed wojen napoleońskich i nie dopuścić do kolejnych rewolucji. Mówiąc prościej - wielkie mocarstwa chciały wrócić do czasów sprzed rewolucji francuskiej.

W 1815 roku powstało Święte Przymierze - sojusz między Rosją, Prusami i Austrią. Chociaż oficjalnie opierało się na zasadach chrześcijańskich, w rzeczywistości miało jeden główny cel: zwalczać wszelkie ruchy rewolucyjne i niepodległościowe w Europie.

Ciekawostka: Podczas kongresu wiedeńskiego bawiono się równie intensywnie, jak pracowano! Organizowano wystawne bale, koncerty i przyjęcia, a uczestników zjazdu kosztowały one fortunę. Mówiono nawet, że "kongres tańczy, ale nie posuwa się do przodu".

Nowy porządek w Europie

Po kongresie wiedeńskim mapa Europy zmieniła się znacząco. Francja straciła terytoria zdobyte podczas rewolucji i wojen napoleońskich. Niemcy i Włochy pozostały podzielone na małe państewka - wbrew oczekiwaniom ich mieszkańców, którzy marzyli o zjednoczeniu.

Powstało Królestwo Niderlandów, łączące katolicką Belgię z protestancką Holandią - co było bardzo problematyczne. Dla Polaków najważniejszą zmianą była likwidacja Księstwa Warszawskiego. Większość jego ziem włączono do Rosji, tworząc Królestwo Polskie (tzw. Kongresówkę).

Wojny napoleońskie i idee rewolucji francuskiej obudziły w wielu narodach świadomość narodową. Włosi i Niemcy zaczęli marzyć o zjednoczeniu, a Polacy o odzyskaniu niepodległości. Powstawały tajne organizacje wspierające te dążenia.

W polityce dominował wtedy konserwatyzm - kierunek polityczny broniący "starego ładu", korzystnego dla szlachty i duchowieństwa. Taki system pogłębiał jednak niesprawiedliwość społeczną i tworzył napięcia, które miały wkrótce wybuchnąć.

Zapamiętaj! Kongres wiedeński nie rozwiązał problemów Europy, tylko je zamroził. Pragnienie wolności, równości i niepodległości nie zniknęło, a wkrótce miało doprowadzić do kolejnych rewolucji.

Rewolucje i powstania lat 30. XIX wieku

W całej Europie rosło niezadowolenie z konserwatywnych rządów. Ludzie żądali swobód demokratycznych: równości wobec prawa, wolności słowa i szerszych praw wyborczych. Bieda i poczucie niesprawiedliwości podsycały te nastroje.

Monarchowie, obawiając się rewolucji, wprowadzali coraz ostrzejsze środki kontroli: rozbudowywali policję, cenzurowali prasę i książki oraz ściśle nadzorowali szkoły. Takie działania jednak tylko zwiększały frustrację obywateli.

Rok 1830 przyniósł falę rewolucji. We Francji wybuchła rewolucja lipcowa - robotnicy Paryża obalili króla, a burżuazja wybrała nowego władcę, zyskując większy wpływ na rządy. W tym samym roku Belgia zbuntowała się przeciwko Holendrom i ogłosiła niepodległość.

Te wydarzenia wpłynęły również na sytuację w Polsce. Gdy car Mikołaj I chciał użyć polskich żołnierzy do stłumienia rewolucji w Belgii, wybuchło powstanie listopadowe. Tak rozpoczęła się nasza walka o niepodległość, która niestety zakończyła się klęską i jeszcze większymi represjami.

Warto wiedzieć: Powstania z 1830 roku pokazały, że "stary ład" ustanowiony na kongresie wiedeńskim zaczął się chwiać. Dążenia narodowe i społeczne były zbyt silne, by można je było długo powstrzymywać siłą.