Skutki wojen XVII wieku
Rzeczpospolita przeżyła ogromny kryzys po licznych wojnach w XVII wieku. Straciła aż jedną trzecią swojego terytorium! Sąsiedzi zagarnęli Inflanty i wschodnią Ukrainę, a Polska straciła także zwierzchnictwo nad Prusami Książęcymi.
Liczba ludności dramatycznie spadła z 11 do około 7 milionów z powodu wojen i epidemii. Gospodarka podupadła - zniszczono wiele miast, wsi i folwarków. Wiele pól leżało odłogiem, co doprowadziło do zwiększenia pańszczyzny dla chłopów.
W Europie Zachodniej spadły ceny zboża, co spowodowało załamanie polskiego handlu. Mieszczaństwo zubożało, a miasta straciły na znaczeniu. Szwedzi podczas potopu szwedzkiego wykradli wiele cennych polskich dzieł sztuki.
Warto zapamiętać! W 1652 roku Władysław Siciński po raz pierwszy wykorzystał zasadę liberum veto, co zapoczątkowało erę paraliżu polskiego sejmu.
Kryzys państwa pogłębiał się przez: pusty skarbiec, nieliczne i słabo wyszkolone wojska, nadużywanie liberum veto oraz przekupywanie posłów przez magnatów do zrywania sejmów. Wszystko to skutecznie blokowało reformy państwa i doprowadziło do stopniowego zaniku znaczenia władzy królewskiej.
