Granice Odrodzonej Polski: Jak Powstały?

Koncepcje i pierwsze walki o granice Polski

Istniały dwie główne wizje odrodzonej Polski. Koncepcja inkorporacyjna Romana Dmowskiego zakładała państwo jednolite narodowościowo, gdzie mniejszości poddano by polonizacji. Z kolei koncepcja federacyjna Józefa Piłsudskiego planowała utworzenie bloku niepodległych państw (Polski, Łotwy, Litwy, Białorusi i Ukrainy) jako zabezpieczenie przed Rosją sowiecką.

Jednym z pierwszych konfliktów był konflikt polsko-ukraiński, który wybuchł 1 listopada 1918 r. Ukraińcy, wsparci przez Austriaków, zajęli Lwów i ogłosili Zachodnioukraińską Republikę Ludową. Do walki stanęła polska młodzież nazwana Orlętami Lwowskimi. Wiosną 1919 r. z pomocą przyszła Błękitna Armia generała Józefa Hallera, a w lipcu Polacy wyparli Ukraińców za rzekę Zbrucz. Galicja Wschodnia została oficjalnie uznana za część Polski dopiero w 1923 roku.

26 grudnia 1918 roku wybuchło Powstanie Wielkopolskie, gdy po przybyciu Ignacego Jana Paderewskiego do Poznania doszło do zamieszek między Polakami i Niemcami. Powstanie zakończyło się sukcesem - większość Wielkopolski została oswobodzona, a w styczniu 1920 roku region formalnie powrócił do Polski.

Czy wiesz, że... Orlęta Lwowskie to głównie uczniowie i studenci, z których najmłodsi mieli zaledwie kilkanaście lat. Mimo młodego wieku, ich odwaga i determinacja przyczyniły się do obrony polskości Lwowa!

Granice północne i wschodni front

Na mocy decyzji konferencji pokojowej z Gdańska i okolic utworzono Wolne Miasto Gdańsk - niezależne miasto-państwo. Jego flaga zawierała złotą koronę i dwa srebrne krzyże na czerwonym tle. Polska otrzymała jedynie niewielki (140 km) dostęp do Bałtyku. 10 lutego 1920 r. w Pucku Józef Haller dokonał zaślubin Polski z morzem, symbolicznie wrzucając do Bałtyku srebrny pierścień z orłem.

W 1920 roku Piłsudski podjął decyzję o wsparciu Ukrainy w walce z bolszewikami. Po zawarciu sojuszu wojskowo-politycznego, w którym Ukraina uznała prawa Polski do Galicji Wschodniej, wojska polsko-ukraińskie rozpoczęły wyprawę kijowską. W maju 1920 roku, po wyparciu bolszewików, zajęły Kijów.

Zajęcie Kijowa wywołało wzrost nastrojów antypolskich w Rosji, co doprowadziło do potężnej ofensywy bolszewików. Planowali oni utworzenie Polskiej Republiki Radzieckiej. Latem 1920 roku Armia Czerwona dotarła pod Warszawę, gdzie doszło do decydującego starcia. Bitwa Warszawska, nazywana "Cudem nad Wisłą", trwała do 25 sierpnia i przesądziła o zachowaniu przez Polskę niepodległości.

Pamiętaj! Bitwa Warszawska z 1920 roku jest uważana za jedną z najważniejszych bitew w historii świata. Powstrzymała marsz bolszewizmu na Zachód, zmieniając losy nie tylko Polski, ale i całej Europy!

Ostateczne ustalenie granic Polski

Po klęsce w Bitwie Warszawskiej bolszewicy poprosili o rozejm. 18 marca 1921 roku podpisano w Rydze traktat pokojowy z Rosją, który ustalił wschodnie granice Polski, zobowiązał obie strony do nieingerowania w swoje sprawy wewnętrzne i zrzeczenia się wzajemnych odszkodowań.

Problem stanowiło też Wilno, zamieszkane głównie przez Polaków, które Rosjanie przekazali Litwie. Z polecenia Piłsudskiego, generał Lucjan Żeligowski upozorował "bunt" swoich oddziałów i zajął miasto, co później doprowadziło do włączenia Wilna do Polski.

Górny Śląsk był areną zaciętej rywalizacji polsko-niemieckiej. W 1921 roku przeprowadzono tam plebiscyt, który miał zadecydować o przynależności tego regionu. Mimo że większość obszaru została przyznana Niemcom, znaczna część ludności opowiedziała się za Polską. Doprowadziło to do trzech powstań śląskich, w wyniku których część Górnego Śląska przyłączono do Polski.

Sporny był również Śląsk Cieszyński, zamieszkany w większości przez Polaków, ale uznawany przez Czechów za własne terytorium. W lipcu 1920 roku region został podzielony po połowie, co zachodnie mocarstwa zaakceptowały dopiero w marcu 1923 roku.

Ciekawostka: Polska w swoich ostatecznych granicach z 1923 roku była państwem wielonarodowym - mniejszości narodowe stanowiły aż jedną trzecią wszystkich obywateli!