Październik 1956 i rządy Gomułki
W październiku 1956 roku, podczas VIII Plenum Komitetu Centralnego PZPR, Władysław Gomułka powrócił do władzy i został wybrany na I Sekretarza partii. Wydarzenie to wywołało niepokój w Moskwie - Chruszczow przybył nawet z nagłą wizytą do Warszawy, obawiając się utraty kontroli nad Polską.
Destalinizacja w Polsce przyniosła szereg pozytywnych zmian: ogłoszono amnestię dla więźniów politycznych, umożliwiono powrót do kraju 30 tysięcy Polaków więzionych w ZSRR, odrzucono kult jednostki i ograniczono propagandę. Zwolniono z internowania prymasa Stefana Wyszyńskiego, zrezygnowano z wrogiej polityki wobec Kościoła.
Reformy objęły również gospodarkę: zwiększono produkcję dóbr konsumpcyjnych, co poprawiło poziom życia. Zaprzestano przymusowej kolektywizacji i przywrócono w znacznej mierze indywidualne rolnictwo. Z wojska usunięto sowieckich "doradców" wraz z marszałkiem Konstantym Rokossowskim.
Okres liberalizacji trwał jednak krótko. Choć zreformowano centralny system zarządzania gospodarką, utworzono Służbę Bezpieczeństwa (SB) zastępującą wcześniejsze organy bezpieczeństwa, a także reaktywowano Związek Harcerstwa Polskiego, już w 1957 roku zaczęto ograniczać wolność słowa i powracać do bardziej autorytarnych metod rządzenia.
Ciekawostka: Jednym z symboli odwilży była zmiana patrona Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie - usunięto z nazwy imię Józefa Stalina, co stanowiło wyraźny sygnał odejścia od kultu zmarłego dyktatora.