Polityka rasowa i nowy porządek

Wyobraź sobie świat, gdzie kolor skóry czy pochodzenie decydowało o tym, czy żyjesz czy umierasz. Tak właśnie wyglądała polityka rasowa Hitlera, która dzieliła ludzi na lepszych i gorszych.

Niemcy uważali siebie za rasę panów - najwyższą grupę etniczną. Słowian, Żydów i Romów planowano wymordować lub zmusić do niewolniczej pracy. Do kategorii "podludzi" zaliczano też niepełnosprawnych, bezdomnych czy homoseksualistów.

Nowy porządek na podbitych terenach działał jak gigantyczna maszyna wyzysku. Niektóre obszary włączano bezpośrednio do III Rzeszy, inne - jak Generalne Gubernatorstwo - podporządkowywano niemieckim urzędnikom. W krajach zachodnich (Norwegia, Holandia, Belgia) działały lokalne rządy, ale pod ścisłą kontrolą Niemców.

💡 Zapamiętaj: Niemcy traktowali różne narody według "stopnia przydatności" - najgorzej Polaków, Serbów i Rosjan, lepiej Ukraińców czy mieszkańców krajów bałtyckich.

Europa Zachodnia vs Europa Wschodnia - dwa światy

Na zachodzie Europy Hitler grał w "miłą okupację". Uznawał Brytyjczyków czy Francuzów za Germanów, więc społeczeństwa te nie doświadczyły takiego okrucieństwa jak kraje wschodnie.

Kolaboracja była częsta - symbolami współpracy z nazistami stali się Vikun Quisling z Norwegii i Philippe Pétain z Francji. Mimo to na tych terenach działało Gestapo i stacjonowały niemieckie wojska.

Europa Wschodnia to zupełnie inna historia. Tutaj nadrzędnym celem była budowa przestrzeni życiowej dla rasy panów. Planowano wymordować lub wysiedlić całą ludność słowiańską.

Grupy operacyjne Einsatzgruppen miały za zadanie mordowanie "niepożądanych" osób. Generalny Plan Wschodni z 1941 roku zakładał wymordowanie Żydów i przesiedlenie milionów Słowian. Dziesiątki tysięcy ludzi wywożono do pracy przymusowej w III Rzeszy.

💡 Kluczowa różnica: Zachód - "cywilizowana" okupacja z kolaboracją; Wschód - brutalny terror i eksterminacja.

Kolaboracja i ruch oporu

Kolaboracja we Wschodniej Europie miała różne oblicza. Jedynie Polska nie doczekała się zorganizowanej współpracy z okupantem. Ukraińscy nacjonaliści liczyli na własne państwo, ale Niemcy ich aresztowali, choć później utworzyli Dywizję SS Galizien.

Z mieszkańców Kaukazu, Tatarów i innych narodów powstały Legiony Wschodnie walczące u boku Niemców. W krajach bałtyckich początkowo witano Niemców jako wyzwolicieli od Sowietów, ale szybko uruchomiono obozy i prace przymusowe.

Ruch oporu rozwijał się na różne sposoby. Grupy podziemne zajmowały się wywiadem, sabotażem i przygotowaniami do walki. W Polsce i Jugosławii ruch miał charakter masowy, w Norwegii czy Holandii - elitarny.

Armia Krajowa liczyła w 1942 roku 400 tysięcy członków. We Francji działało podziemie Resistance, które pomogło wyzwolić Paryż w 1944. Partyzanci Josipa Broza-Tito w Jugosławii współpracowali z Brytyjczykami i sami oswobodzili swój kraj.

💡 Ciekawostka: Alianci wspierali partyzantów, dostarczając broń, środki łączności i instruktorów przez zrzuty spadochronowe.