Powstanie listopadowe - przyczyny i początek
Zryw narodowy wybuchł z powodu łamania konstytucji przez cara Mikołaja I oraz nasilających się prześladowań polskich patriotów. Aresztowanie filomatów i filaretów, kryzys gospodarczy oraz wszechobecna cenzura pogłębiały niezadowolenie Polaków.
Powstanie rozpoczęło się atakiem spiskowców pod dowództwem Piotra Wysockiego na Belweder - siedzibę wielkiego księcia Konstantego. Równocześnie powstańcy zajęli warszawski Arsenał, co zmusiło wojska rosyjskie do wycofania się ze stolicy.
Polacy odnieśli początkowe sukcesy, jednak akcja nie znalazła wystarczającego poparcia wśród wyższych oficerów, arystokracji i bogatego mieszczaństwa. Dyktaturę wojskową objął generał Józef Chłopicki, który liczył na ugodę z carem - niestety bezskutecznie.
Warto zapamiętać! Powstanie znacząco osłabiał fakt, że chłopi niechętnie wstępowali do powstańczej armii. Przyczyna? Przywódcy powstania nie obiecali im żadnych zmian własnościowych ani poprawy ich sytuacji społecznej.
Po fiasku rozmów z carem i dymisji Chłopickiego, 25 stycznia 1831 roku Sejm dokonał detronizacji Mikołaja I. Rząd narodowy objął książę Adam Czartoryski, a funkcję wodza naczelnego powierzono generałowi Michałowi Radziwiłłowi.
