Zmiany systemu politycznego i przywileje szlacheckie
System polityczny Polski w XVI wieku podlegał istotnym przemianom. W 1515 r. podpisano układ dynastyczny między Jagiellonami a Habsburgami, co w konsekwencji po klęsce pod Mohaczem (1526) doprowadziło do przejęcia Czech i Węgier przez Habsburgów.
W tym okresie ukształtował się Sejm Walny, składający się z trzech stanów: króla, senatu i izby poselskiej. Sejm stanowił centrum życia politycznego Rzeczypospolitej, a posłowie mieli realny wpływ na decyzje państwowe.
Szlachta systematycznie zdobywała coraz więcej przywilejów. Najważniejsze z nich to: przywilej koszycki (zmniejszenie podatków), czerwiński (zakaz konfiskaty mienia bez wyroku sądu), jedleńsko-krakowski (nietykalność osobista) oraz konstytucja nihil novi z 1505 r. (nic nowego bez zgody trzech stanów sejmujących).
Warto zapamiętać! Hołd pruski z 1525 r. był przełomowym wydarzeniem - Albert Hohenzollern zsekularyzował państwo zakonne, przekształcając je w świeckie Księstwo Pruskie, które stało się lennem Polski. Niestety, w przyszłości okazało się to tragiczne w skutkach dla Polski.
