Folwark szlachecki i gospodarka w dawnej Polsce

Folwark szlachecki był centrum życia gospodarczego szlachty. Dawniej szlachta utrzymywała się głównie z danin, ale w XV wieku zaczęto przymuszać chłopów do odrabiania pańszczyzny. Dwór był siedzibą szlachty, otoczony zabudowaniami gospodarczymi jak spichlerz (do magazynowania zboża), stodoła (na zapasy słomy i siana), czy lamus, w którym przechowywano nieużywane przedmioty.

Przełomowym momentem dla polskiej gospodarki było odzyskanie Pomorza Gdańskiego w 1466 roku. Dzięki temu szlachta mogła transportować zboże z folwarków do portu w Gdańsku szkutami (statkami), co było tanie i bezpieczne. To właśnie ten handel spławny rzeczny pomógł Polsce się rozwinąć i wzbogacić.

Ciekawostka: W porcie gdańskim znajdował się specjalny żuraw, który służył zarówno do przeładunku towarów, jak i do stawiania masztów na statkach!

Statuty piotrkowskie z 1496 roku wprowadzone przez Jana Olbrachta ograniczały prawa mieszczan i chłopów. Mieszczanie musieli płacić cła za wywóz towarów i nie mogli sprawować wysokich urzędów (w przeciwieństwie do szlachty). Chłopi mogli opuścić wieś tylko raz w roku, a szlachta sprawowała nad nimi sądy. W tym czasie polscy szlachcice osobiście przyjeżdżali do Gdańska, aby sprzedawać swoje zboże, które później magazynowano w gdańskich spichlerzach.