Rozwój gospodarczy w zaborach
Zabór pruski był najlepiej rozwinięty gospodarczo. Po zjednoczeniu Niemiec nastąpił tam szybki wzrost przemysłu. W Wielkopolsce i na Pomorzu działały zakłady przetwórstwa rolnego (browary, cukrownie), rozwijał się przemysł chemiczny (nawozy) oraz metalurgiczny (produkcja maszyn rolniczych). Na Górnym Śląsku dominował przemysł wydobywczy, hutniczy i metalurgiczny.
Rolnictwo w zaborze pruskim było bardzo nowoczesne. Uwłaszczenie chłopów przeprowadzono już w latach 1811-1850. Gospodarstwa chłopskie były duże i samowystarczalne, a rolnictwo zmechanizowane. Dzięki temu zabór pruski stał się rolniczym zapleczem dla Niemiec.
W zaborach rosyjskim i austriackim rolnictwo było znacznie słabiej rozwinięte, a w Galicji (zabór austriacki) wręcz zacofane. Uwłaszczenie chłopów zwiększyło zapotrzebowanie na artykuły przemysłowe na wsi. Chłopi bezrolni, którzy nie otrzymali ziemi, zasilali szeregi robotników w rozwijającym się przemyśle.
Ciekawostka: Uwłaszczenie chłopów w różnych zaborach przebiegało w innych okresach i na innych zasadach, co wpłynęło na późniejsze różnice w rozwoju rolnictwa.



