Współczesność literacka - główne nurty i pojęcia

Współczesna literatura polska rozwija się w kilku wyraźnych etapach czasowych. Zaczyna się od Pokolenia Kolumbów - twórców czasów wojny i okupacji, których dzieła pełne były romantyzmu, katastrofizmu i przeczucia rychłej śmierci. Najsłynniejszym przedstawicielem tego pokolenia był Krzysztof Kamil Baczyński.

Po wojnie nastąpił okres socrealizmu (1945-1955), kiedy literatura była całkowicie podporządkowana ideologii komunistycznej. W tym czasie rozwijała się poezja panegiryczna i agitacyjna, a twórcy musieli podporządkować się wytycznym państwa. Kolejne okresy to "mała stabilizacja" (1956-1968), Nowa Fala (1969-1980), Martwa Fala (1981-1989), Generacja "Nic!" (1990-2000) i Generacja MP3 (od 2001).

W literaturze współczesnej pojawiło się wiele nowych form i zjawisk. Dramat groteskowy przedstawiał zdeformowaną rzeczywistość, przejaskrawioną do granic absurdu. Popularne stały się wiersz biały (bez rymów) i wiersz wolny (bez jakichkolwiek narzuconych form). Rozwijała się literatura faktu oraz literatura lagrowa i łagrowa, dokumentująca traumatyczne doświadczenia obozowe.

Warto wiedzieć! Pojęcie everymana (każdego człowieka) to jeden z kluczowych motywów literatury współczesnej - bohater bez wyraźnych cech, z którym może utożsamić się każdy czytelnik.

Ważne prądy filozoficzne wpływające na literaturę to egzystencjalizm (głoszący absolutną wolność człowieka, odpowiedzialność za swoje czyny, nieistnienie Boga oraz potrzebę buntu i solidarności) oraz postmodernizm (odrzucający wymóg oryginalności na rzecz pastiszu i parodii, wskazujący na rozkład hierarchii i porządków etycznych, estetycznych i filozoficznych).