Kierunki artystyczne Młodej Polski

Główną tendencją sztuki młodopolskiej było odrzucenie realizmu i obiektywizmu na rzecz subiektywizmu i oryginalności. Artyści pragnęli wyrażać własne emocje i stany ducha, szukając przy tym niekonwencjonalnych środków wyrazu.

Jednym z najważniejszych kierunków epoki był impresjonizm, którego nazwa pochodzi od francuskiego słowa "impresja" (wrażenie) i nawiązuje do obrazu Claude'a Moneta "Impresja. Wschód Słońca". Impresjoniści wyszli z pracowni w plener, by utrwalać ulotne chwile w naturze. Stosowali oryginalną technikę malarską – zamiast tradycyjnego malowania na jednym obszarze płótna, tworzyli obrazy z różnokolorowych plamek umieszczanych obok siebie, bez zaznaczania konturów.

💡 Ciekawostka: Obrazy impresjonistyczne najlepiej oglądać z pewnej odległości – dopiero wtedy poszczególne plamki kolorów układają się w spójny obraz!

W tym okresie pojawiło się też pojęcie dulzaryzny – określenie zespołu najgorszych cech mieszczaństwa, które artyści Młodej Polski często krytykowali w swoich dziełach.

Impresjonizm i symbolizm

W obrazie impresjonistycznym kluczową rolę odgrywa światło i kolor. To właśnie światło sprawia, że wygląd pejzażu nieustannie się zmienia. Do najważniejszych impresjonistów francuskich należeli: Edouard Manet ("Śniadanie na trawie"), Auguste Renoir ("Na huśtawce"), Paul Cézanne ("Kąpiące się kobiety"), Edgar Degas ("Tancerki") i Camille Pissarro ("Sad").

Drugim istotnym kierunkiem był symbolizm, który powstał we Francji w drugiej połowie XIX wieku. Jego manifest programowy "Le Symbolisme" ukazał się w piśmie "Le Figaro". Symboliści protestowali przeciwko naśladownictwu rzeczywistości (mimetyzmowi) w sztuce, twierdząc, że w życiu i świecie więcej jest rzeczy niejednoznacznych, ukrytych.

Podstawą symbolizmu było przekonanie, że literatura nie powinna mówić o rzeczach wprost. Symbol zastępuje to, co abstrakcyjne i trudne do wyrażenia. W przeciwieństwie do alegorii (która ma stałe, konwencjonalne znaczenie), symbol może być odczytywany przez każdego inaczej, zależnie od kontekstu – np. czerwona róża może symbolizować miłość, piękno, cierpienie lub męczeństwo.

💡 Pamiętaj, że symbolizm daje ci swobodę interpretacji – ten sam symbol może mieć różne znaczenia w zależności od kontekstu!

Secesja - nowy wymiar sztuki

Secesja to kierunek, który rozwinął się w latach 1890-1910 i stał się prawdziwie międzynarodowym fenomenem. W różnych krajach miała odmienne nazwy: art nouveau (Francja), Jugendstil (Niemcy) czy Arts and Crafts Movement (Anglia). W Polsce jej wszechstronnymi przedstawicielami byli Stanisław Wyspiański i Józef Hoffmann.

Sztukę secesyjną charakteryzowała wyjątkowa dbałość o piękno codziennych przedmiotów. Plakaty tworzone przez artystów secesyjnych niemal gwarantowały rynkowy sukces, niezależnie czy reklamowały przedstawienie teatralne, czy przedmiot codziennego użytku. Artyści czerpali inspiracje ze świata natury – fauny i flory, a także z tego, co płynne i zmienne: wody, dymu, ognia.

Secesja preferowała asymetrię i linię falistą, zacierała granice między światem natury a człowiekiem. Szczególnie upodobała sobie postaci kobiece. Miała dwojaki charakter – z jednej strony fascynowała się życiem i odradzaniem, z drugiej wyrażała egzystencjalny niepokój i przeczucie śmierci.

💡 Secesja nie była jedynie stylem artystycznym – to całościowa koncepcja estetyzacji codziennego życia, która miała uczynić je piękniejszym!

Secesja z założenia miała być sztuką praktyczną i ekspansywną, zagospodarowującą przestrzeń miast. W tym stylu projektowano kamienice, teatry, kawiarnie, dworce kolejowe, stacje metra, a nawet kościoły.

Secesja w architekturze

Secesyjne budowle wyróżniały się upodobaniem do falistej linii i bogatej ornamentyki. Miały imitować świat natury, wprowadzając jego elementy do przestrzeni miejskiej. Architekci secesyjni przekształcali zwykłe budynki użyteczności publicznej w prawdziwe dzieła sztuki.

Charakterystyczną cechą secesyjnej architektury było traktowanie budowli jako całościowego dzieła sztuki – projektowano nie tylko bryłę budynku, ale również wszystkie detale: klatki schodowe, balustrady, witraże, meble, a nawet klamki czy ozdobne kraty.

Secesja w architekturze wywarła ogromny wpływ na krajobraz wielu europejskich miast, w tym również polskich. Dziś secesyjne kamienice i budynki stanowią cenne zabytki, przyciągające uwagę turystów i miłośników sztuki.

💡 Następnym razem, spacerując po mieście, zwróć uwagę na faliste linie, asymetryczne kompozycje i motywy roślinne na fasadach budynków – prawdopodobnie patrzysz właśnie na dzieło secesji!