Streszczenie powieści

Akcja powieści rozgrywa się w Paryżu na przełomie 1819/1820 roku. W centrum wydarzeń znajduje się Jan Joachim Goriot, były handlarz mąki, który dorobił się fortuny podczas rewolucji 1789 roku. Po śmierci żony poświęca całe swoje życie i majątek dwóm córkom - Anastazji de Restaud i Delfinie de Nucingen.

Córki Goriota, mimo że zawdzięczają ojcu wszystko, wstydzą się jego pochodzenia i profesji. Wykorzystują jego pieniądze, ale jednocześnie unikają z nim kontaktów. Wychowane w dobrobycie, wyrosły na egoistki, dbające jedynie o pozycję w towarzystwie i rozrywki.

💡 W postaci Goriota Balzac ukazuje paradoks ślepej miłości rodzicielskiej, która zamiast przynosić szczęście, prowadzi do tragedii zarówno ojca, jak i jego dzieci.

W pensjonacie poznajemy też Eugeniusza Rastignaca, młodego studenta prawa z prowincji, który marzy o awansie społecznym i dostaniu się do paryskich salonów. Obserwujemy, jak pod wpływem otoczenia zmienia swoje idealistyczne podejście do życia. Trzecią kluczową postacią jest Vautrin (naprawdę Jakub Collin), ukrywający się przestępca, który paradoksalnie wykazuje się większą moralnością niż paryskie elity.

Powieść kończy się śmiercią Goriota, który umiera samotnie, opuszczony przez córki. Tylko Rastignac towarzyszy mu do końca i organizuje skromny pogrzeb. Po pogrzebie młody student rzuca wyzwanie Paryżowi słowami: "Teraz się spróbujemy!" i udaje się na obiad do Delfiny, wkraczając w świat arystokratycznych salonów.

Główni bohaterowie

Eugeniusz Rastignac to 21-letni student prawa z prowincji, który przyjeżdża do Paryża, by zdobyć wykształcenie i pozycję społeczną. Początkowo jest szlachetnym idealistą, jednak stopniowo ulega demoralizującemu wpływowi wielkiego miasta. Poznając mechanizmy rządzące paryskim światem, zaczyna dążyć do sukcesu za wszelką cenę.

Nawiązuje romans z Delfiną de Nucingen nie z miłości, ale traktując go jako przepustkę do wyższych sfer. Mimo tej przemiany zachowuje pewne moralne granice - odrzuca propozycję Vautrina dotyczącą morderstwa i opiekuje się umierającym Goriotem. Jego postać symbolizuje drogę od niewinności do cynizmu, choć nie całkowitego.

Vautrin (Jakub Collin) to czterdziestoletni zbiegły galernik ukrywający się pod fałszywą tożsamością. Znany w przestępczym świecie jako "Ołży-Śmierć", pełni rolę mentora Rastignaca. Jest postacią pełną sprzeczności - mimo kryminalnej przeszłości wykazuje się większą szczerością i lojalnością niż przedstawiciele paryskiej elity.

💡 Vautrin to zwierciadło, w którym odbija się hipokryzja społeczeństwa - będąc przestępcą, demaskuje faktyczną niemoralność osób uznawanych za filary społeczeństwa.

Powieść Balzaka jest doskonałym przykładem realizmu w literaturze. Autor szczegółowo opisuje Paryż XIX wieku, indywidualizuje bohaterów, jednocześnie czyniąc ich reprezentantami określonych typów społecznych. Narrator często ocenia postacie, co jest charakterystyczne dla prozy Balzaka.

W "Ojcu Goriot" przewijają się dwa główne tematy: patologiczna miłość rodzicielska oraz moralna przemiana człowieka pod wpływem środowiska. Dzieło to, będące częścią cyklu "Komedia ludzka", w mistrzowski sposób ukazuje mechanizmy rządzące ówczesnym społeczeństwem.