Księga czwarta - Dyplomatyka i łowy

Wyobraź sobie, że budzisz się rano, a za oknem puka dziewczyna, którą widziałeś pierwszy raz wcześniej - tak właśnie zaczyna się dzień Tadeusza. Zosia budzi go, bo właśnie mają się rozpocząć wielkie łowy na niedźwiedzia.

W karczmie Jankiela wszyscy dyskutują o Napoleonie i polskiej polityce. To tutaj pojawia się ksiądz Robak, który opowiada o sukcesach francuskiego cesarza i wielkich polskich wodzach jak generał Dąbrowski. Ale Robak ma ukryty cel - szuka ludzi, którymi mógłby "zainteresować" do walki o Polskę.

Polowanie na niedźwiedzia to prawdziwa przygoda! Zwierzę zostaje wytropione, ale gdy pada ranne, rzuca się za Tadeuszem i Hrabią. Wszyscy strzelają - Rejent, Asesor, Gerwazy - i niedźwiedź w końcu ginie. Oczywiście od razu wybucha kłótnia o to, kto go zabił.

Gerwazy rozwiązuje zagadkę, wyciągając z głowy niedźwiedzia nabój księdza Robaka. Okazuje się, że to właśnie bernardyn zabił zwierzę, ale szybko znika z miejsca wydarzeń, zanim ktokolwiek zdąży mu podziękować.

💡 Pamiętaj: Ksiądz Robak to postać, która ukrywa swoje prawdziwe intencje - pozornie rozmawia o polowaniu, a tak naprawdę rekrutuje ludzi do konspiracji.

Księga dziesiąta - Emigracja, część 1

Po wielkiej bitwie nad Soplicowem zbierają się ciemne chmury - i to dosłownie, i w przenośni. Ksiądz Robak leży ciężko ranny, a wszyscy zastanawiają się, jak uniknąć problemów z władzami.

Sędzia zwołuje naradę z Gerwazym, Rykowem i Podkomorzym. Ryków obiecuje, że nikomu nie powie prawdy o bitwie, ale wspomina o majorze Płucie, którego trzeba będzie przekupić. Tu Gerwazy rzuca bombę - major już nie będzie nikomu nic mówił, bo nie żyje.

Robak rozgrzesza Gerwazego za zabójstwo majora, twierdząc, że zrobił to dla wyższego dobra. Teraz trzeba ratować młodych - niektórzy muszą uciekać z kraju.

Sędzia proponuje, żeby Tadeusz i Zosia się zaręczyli przed wyjazdem chłopaka. Ale Tadeusz odmawia! Nie chce związywać dziewczyny obietnicami, skoro nie wie, kiedy wróci. Zosia daje mu na drogę obrazek świętej Genowefy z relikwią - znak swojej miłości.

Hrabia też wyznaje uczucia Telimenie i postanawia wyjechać walczyć za ojczyznę. Telimena daje mu swoją wstążkę jako pamiątkę.

💡 Ważne: Tadeusz pokazuje prawdziwą miłość - rezygnuje z zaręczyn, bo nie chce ograniczać wolności Zosi podczas swojej nieobecności.

Księga dziesiąta - Emigracja, część 2: Wielkie wyznanie

Ksiądz Robak jest śmiertelnie ranny i wie, że nadeszła pora na prawdę. Zwołuje wszystkich i zaczyna wielkie wyznanie - okazuje się, że to Jacek Soplica!

Prawda o przeszłości wychodzi na jaw. Ewa, córka Stolnika, rzeczywiście kochała Jacka z wzajemnością, ale Stolnik nie był w tej historii niewinny. Udawał zaskoczenie zalotami Jacka, bo potrzebował jego poparcia politycznego.

Jacek opowiada swoją wersję wydarzeń - kiedy dowiedział się, że Stolnik chce wydać Ewę za kasztelana witebskiego, nie wytrzymał. Przysięga jednak Gerwazemu, że nigdy nie wszedł w sojusz z Moskalami - po prostu przejeżdżał obok zamku podczas ataku i w emocjach wystrzelił.

Historia staje się jeszcze bardziej tragiczna. Jacek ożenił się z matką Tadeusza, ale nie potrafił jej pokochać, a ona zmarła z żalu. Ewa została wywieziona na Syberię i tam umarła młodo, zostawiając małą Zosię. To dlatego Jacek finansował jej utrzymanie u Telimeny!

Gerwazy przebacza Jackowi, gdy dowiaduje się prawdy. Co więcej - wyjawia, że Stolnik przed śmiercią wykonał znak krzyża w kierunku Jacka, czyli mu przebaczył.

Robak umiera w chwili, gdy przybiega goniec z wiadomością o tym, że Napoleon ruszył na Rosję. Wielka historia kończy się wraz z życiem człowieka, który całe życie próbował odkupić swoje grzechy.

💡 Kluczowe: Jacek Soplica to tragiczny bohater, który z miłości popełnił błąd, ale całe życie starał się go naprawić, walcząc za ojczyznę.