Życie i twórczość Olgi Tokarczuk

Olga Tokarczuk (ur. 1962) to psycholog z wykształcenia, która stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych polskich pisarek na świecie. Mieszka we Wrocławiu i zajmuje się nie tylko pisarstwem, ale też eseistyką i pisaniem scenariuszy.

Jej kariera rozpoczęła się w 1979 roku pod pseudonimem Natasza Borodin. Pierwszą powieść "Podróż ludzi Księgi" wydała w 1993 roku, a wraz z kolejnymi utworami zdobywała coraz większe uznanie. Dzięki sukcesowi mogła rzucić pracę i poświęcić się wyłącznie pisarstwu.

Do jej najważniejszych dzieł należą: "Prawiek i inne czasy", "Dom dzienny, dom nocny", "Bieguni" oraz "Księgi Jakubowe". Zbiór opowiadań "Gra na wielu bębenkach" również cieszy się dużą popularnością. Nagrodę Nobla otrzymała za całokształt twórczości, a jej książki są tłumaczone na dziesiątki języków.

Ciekawostka: "Bieguni" w angielskim przekładzie zdobyli prestiżową nagrodę The Man Booker International Prize w 2018 roku!

"Profesor Andrews w Warszawie" - wprowadzenie do utworu

To opowiadanie wchodzi w skład zbioru "Gra na wielu bębenkach", który był nominowany do Nagrody Nike. Zbiór składa się z trzech części tematycznych, a nasz utwór znajduje się w trzeciej - tej, która pokazuje panoramę współczesnego społeczeństwa i jego problemy.

Akcja toczy się w Warszawie w grudniu 1981 roku, czyli w pierwszych dniach po ogłoszeniu stanu wojennego. To kluczowy moment w polskiej historii - czas, gdy życie zwykłych ludzi zostało całkowicie wywrócone do góry nogami.

Głównym bohaterem jest profesor Andrews - angielski psycholog polskiego pochodzenia. Przylatuje do Polski na zaplanowane wykłady i warsztaty, ale jego wizyta zbiega się z dramatycznymi wydarzeniami historycznymi. Towarzyszy mu początkowo Gosia - przewodniczka, która ma się nim opiekować, ale szybko znika.

Pamiętaj: Stan wojenny to okres w Polsce od 13 grudnia 1981 do 22 lipca 1983 roku, kiedy władze komunistyczne wprowadziły drastyczne ograniczenia wolności obywatelskich.

Streszczenie akcji i problematyka utworu

Profesor Andrews ma zaplanowany tygodniowy pobyt w Polsce z bogatym programem naukowym. Pierwszego dnia wszystko idzie dobrze - kolacja z Gosią i jej narzeczonym jest udana. Jednak już drugiego dnia sytuacja dramatycznie się zmienia: telefon nie działa, na ulicy stoją czołgi, a Gosia znika bez śladu.

Profesor zostaje zdany tylko na siebie w obcym, niezrozumiałym świecie. Nie zna polskiego, nikt nie mówi po angielsku, sklepy są zamknięte, a jedzenie niesmaczne. Trzeciego dnia spotyka życzliwego Polaka z czerwoną twarzą, który zaprasza go do domu i częstuje wódką. To właśnie od niego profesor dowiaduje się, że "wybuchła wojna".

Kluczowym symbolem w opowiadaniu jest żywy karp w wannie u Polaka. Profesor długo na niego patrzy, a absurdalność całej sytuacji doprowadza go do płaczu. Na koniec zostaje odwieziony do ambasady, żegnając się po polsku: "Żywo czy na miejcu?"

Problematyka utworu to przede wszystkim konfrontacja dwóch światów - zachodniego dobrobytu z polską rzeczywistością PRL-u. Tokarczuk pokazuje, jak absurdalna i przytłaczająca była codzienność w komunistycznej Polsce, ale jednocześnie podkreśla ludzką życzliwość i solidarność w najtrudniejszych momentach.

Zastanów się: Jak myślisz, dlaczego autorka wybrała perspektywę obcokrajowca do opisu polskiej rzeczywistości?