Geneza i tematyka "Przedwiośnia"
"Przedwiośnie" powstało w czasie, gdy Polska borykała się z poważnymi trudnościami - niestabilną władzą, wysoką przestępczością i groźbą rewolucji ze strony Rosji. Stefan Żeromski czerpał wiedzę z prasy i relacji osób powracających z Rosji, a swoje poglądy wyrażał przez postaci takie jak Szymon Gajowiec czy Antoni Lulek.
Tytuł powieści jest wieloznaczny - oznacza zarówno porę roku, jak i etap rozwoju głównego bohatera oraz czas odradzania się Polski. Symbolizuje przebudzenie, ewolucję i fazę niedojrzałości - zarówno Cezarego, jak i młodego państwa polskiego.
W powieści przedstawione są trzy wizje nowej Polski: utopijne "szklane domy" Seweryna Baryki (rewolucja technologiczna służąca dobru ogółu), stopniowe reformy Szymona Gajowca (zabezpieczenie granic, reforma walutowa i gruntowa, rozwój edukacji) oraz radykalny komunizm Antoniego Lulka (rewolucja i równość robotników).
Warto wiedzieć! Żeromski w "Przedwiośniu" odnosi się do trzech głównych systemów politycznych, które rozwijały się w Europie w tamtym czasie: nazizmu w Niemczech, faszyzmu we Włoszech i komunizmu w Rosji.
Ważnym elementem powieści jest także krytyka dworu szlacheckiego w Nawłoci, który nie zmienił się mimo upływu czasu - nadal utrzymuje się tam dawny styl życia i brak szacunku do chłopów. To właśnie tam Cezary, pozbawiony wzorców ojcowskich, uczy się przez obserwację zachowań wyższych sfer.
