Spotkanie Polikarpa ze Śmiercią

Utwór opowiada o mistrzu Polikarpie, uczonym, który pragnie poznać Śmierć. Dzięki boskiej interwencji dochodzi do spotkania, podczas którego Śmierć opowiada o swojej "pracy". Jej wygląd jest odpychający i przerażający - jest chuda, blada, ma żółtą twarz, brak jej nosa i warg, z oczu płyną krwawe łzy, a w ręku trzyma kosę.

W utworze pojawia się motyw danse macabre (taniec śmierci), przedstawiany jako korowód kościotrupów zabierających kolejnych ludzi. Śmierć podkreśla, że przychodzi po każdego, gdy nadejdzie odpowiedni czas - nie ma znaczenia, czy ktoś jest mądry czy głupi, chory czy zdrowy, bogaty czy biedny.

Jej ofiarami padają przedstawiciele wszystkich stanów: od najniższych do najwyższych - książęta, hrabiowie, królowie, cesarze, a nawet filozofowie i astronomowie. Nikogo nie omija, nawet Judasza i Jezusa.

Warto zapamiętać! Głównym przesłaniem utworu jest idea, że śmierć jako jedyna na świecie jest naprawdę sprawiedliwa - nie da się jej przekupić, oszukać ani uniknąć, niezależnie od pozycji społecznej.

Satyryczny obraz Śmierci i społeczeństwa

Śmierć ignoruje wszystkie ziemskie atrybuty wybierając swoje ofiary. Nie zwraca uwagi na inteligencję, wiek, bogactwo, władzę czy tytuły. Nieważna jest dla niej płeć, stan cywilny czy umiejętność posługiwania się bronią. Wszyscy są wobec niej równi.

W utworze pojawia się komizm łączący się z satyrą na ówczesne społeczeństwo. Tekst wyśmiewa różne negatywne postawy: karczmarzy oszukujących przy nalewaniu piwa, mnichów prowadzących swawolne życie i uciekających z klasztorów, a także przekupnych sędziów wydających wyroki korzystne dla swoich bliskich.

Utwór stanowi ciekawy przykład groteski - połączenia komizmu i grozy. Był przeznaczony dla prostego ludu, wystawiany na jarmarkach i festynach, wzbudzając jednocześnie śmiech i strach. Rozrywka łączyła się z przestrogą dotyczącą życia wiecznego.

Ciekawostka: W średniowieczu krytykowanie władzy, kleru czy bogaczy było trudne, dlatego posługiwano się aluzjami, które były zrozumiałe dla odbiorców bez dodatkowych wyjaśnień - podobnie jak dziś nawiązania do współczesnych wydarzeń czy osób publicznych.

Warto też zwrócić uwagę na różny stosunek ludzi do Śmierci: źli boją się jej, natomiast dobrzy przyjmują ją z pokorą i spokojem. Chociaż Śmierć przychodzi po każdego, to największą radość sprawia jej zabieranie ludzi złych.