Geneza i miejsce akcji powieści

Irena Jurgielewiczowa napisała "Ten obcy" w 1961 roku na podstawie prawdziwych wydarzeń. Historia czwórki przyjaciół i tajemniczego Zenka została zainspirowana prawdziwym chłopcem, który wędrował po Polsce przed wojną.

Akcja rozgrywa się latem - od 11 lipca do połowy sierpnia w małej wsi Olszyny nad rzeką Młynówką. To tutaj spędzają wakacje główni bohaterowie, a Zenek ukrywa się na ich ukochanej wyspie.

Zenek Wójcik to główny bohater - chłopiec, który uciekł z domu przed alkoholikiem-ojcem po śmierci matki. Podczas poszukiwań wujka zranił nogę i ukrył się na wyspie, gdzie przypadkowo odkryła go czwórka przyjaciół. Nieufny i skryty, niechętnie przyjmuje ich pomoc, ale stopniowo zaczyna im ufać.

Pamiętaj: Zenek nie ucieka bez celu - szuka swojego wujka Antoniego Janicę, mając nadzieję na nowe życie.

Perypetie Zenka i rozwój akcji

Kiedy okazało się, że wuj nie pracuje w Strykowie, Zenek popadł w desperację. Bez pieniędzy zaczął kraść jabłka, co przyłapała go czwórka przyjaciół. Mimo złego uczynku, dzieci szybko mu wybaczyły, gdy zobaczyli jego odwagę - bez zastanowienia rzucił się ratować dziecko przed koniem.

Sytuacja skomplikowała się, gdy Marian dowiedział się o kradzieży pieniędzy na targu w Łętowie. Zenek odszedł bez wyjaśnień, ale wieczorem zwierzył się Uli z prawdy - ojciec go nie chce, więc nie ma dokąd wrócić.

Marian, dręczony wyrzutami sumienia, odnalazł Zenka i poprosił o powrót. Chłopak odmówił, ale gdy dowiedział się, że Ula pracuje w sadzie, żeby oddać ukradzione przez niego pieniądze, był poruszony. Wrócił na wyspę i zaczął pracować przy żniwach, by spłacić dług.

Wszystko się skomplikowało, gdy jeden z miejscowych chłopaków doniósł na Zenka milicji. Wtedy załoga złamała dane słowo i poprosiła o pomoc dorosłych.

Charakterystyka głównych bohaterów

Ula Zalewska to córka doktora, wychowywana przez ciotki po śmierci matki i rozwodzie rodziców. Jest nieśmiała, wrażliwa i zawsze pozostaje w cieniu swojej przyjaciółki Pestki. Doskonale rozumie nieszczęście Zenka, bo podobnie jak on czuje się niechciana przez ojca.

Marian Pietrzyk to najstarszy z grupy - rozważny, odpowiedzialny chłopiec, który czuje się zobowiązany do opieki nad przyjaciółmi. Jest nieufny wobec Zenka, ale w trudnej sytuacji wyciąga ku niemu pomocną dłoń i organizuje wyprawę do wujka.

Julek Miller to najmłodszy z przyjaciół - energiczny, impulsywny i bardzo lojalny wobec Zenka. Zenek imponuje mu samodzielnością, więc chłopiec za wszelką cenę chce go zatrzymać w Olszynach i zostać jego przyjacielem.

Ciekawy szczegół: Ula jako jedyna rozumie, że Zenek "udaje dorosłego", bo życie go do tego zmusiło, ale w środku wciąż jest przestraszonym dzieckiem.

Pestka i rozwiązanie konfliktu

Pestka Ubyszówna to najlepsza przyjaciółka Uli - ładna, pewna siebie dziewczyna, która lubi być w centrum uwagi. Jest przywódczynią grupy, ale okazuje się naiwna i zazdrosna, gdy Zenek interesuje się Ulą, a nie nią.

Tytuł "Ten obcy" odnosi się do Zenka, który początkowo wydaje się intruzem na wyspie przyjaciół. Jest dla nich obcy, tajemniczy i niechętny do zwierzeń. Z czasem jednak ten "obcy" staje się kimś najważniejszym w ich życiu.

Historia kończy się szczęśliwie - doktor Zalewski odnajduje wujka Zenka w Tczewie. Antoni Janica zgadza się zaopiekować siostrzeńcem. Przed wyjazdem Zenek wyznaje Uli miłość, a ona przebacza ojcu i uświadamia sobie, jak bardzo go kocha.

"Ten obcy" to powieść o dojrzewaniu - wakacyjne przygody uczą młodych bohaterów odpowiedzialności, zrozumienia dla krzywdy innych i pokazują, jak ważne są rodzina oraz prawdziwa przyjaźń.

Przesłanie i znaczenie powieści

Pojawienie się Zenka odmienia życie czwórki przyjaciół na zawsze. Ula, trzymająca się zawsze z boku, okazuje się najlepszą obserwatorką - jako jedyna dostrzega, że Zenek kradnie z głodu, nie z chciwości, i że jego "dorosłość" to tylko maska ukrywająca przestraszone dziecko.

Przyjaźń zostaje wystawiona na próbę podczas "sądu" nad Zenkiem za kradzież. Gdy prawda wychodzi na jaw - że chłopak nie ma domu - wszyscy uświadamiają sobie swoje szczęście, bo mają kochających rodziców i bezpieczne domy, do których mogą wrócić.

Największą dojrzałość wykazują Marian i Ula - chłopiec wyrusza szukać Zenka, wiedząc że przyjaciel potrzebuje pomocy, a dziewczyna pracuje, by oddać ukradzione pieniądze. To poświęcenie Uli skłania Zenka do powrotu na wyspę.

Dzięki przyjaźni z piątką dzieci Zenek ponownie uczy się ufać ludziom i otwiera serce na miłość. Jego obecność sprawia, że wszyscy bohaterowie dojrzewają - uczą się podejmować trudne decyzje i patrzeć na świat oczami dorosłych.

Główna nauka: Prawdziwa przyjaźń oznacza bezinteresowną pomoc i zrozumienie, nawet gdy przyjaciel popełnia błędy.