Bohaterowie i postawy w literaturze współczesnej
Literatura po 1945 roku stworzyła kilka charakterystycznych typów bohaterów. Outsider to artysta osobny, nonkonformista, broniący swojej prywatności (jak w "Tangu" Mrożka). Buntownik świadomie odrzuca zastany porządek, a człowiek zniewolony jest zmęczony totalitaryzmem i pozbawiony godności (jak w "Roku 1984" Orwella). Pojawia się też everyman - bohater o uniwersalnych cechach, z którym każdy może się utożsamić.
Pisarze i ich bohaterowie przyjmują różne postawy wobec rzeczywistości. Postawa wyprostowana oznacza godność i nieugiętość w świecie zniewolenia. Emigracja wewnętrzna to dobrowolne wycofanie się z życia publicznego, a konformizm to bezkrytyczne podporządkowanie się grupowym wartościom. Ważną postawą stał się też indywidualizm, uznający jednostkę za najwyższe dobro.
W literaturze współczesnej wyróżniamy kilka pokoleń pisarzy. Pokolenie pryszczatych debiutowało na przełomie lat 40. i 50., popierając socjalizm. Pokolenie współczesności pojawiło się około 1956 roku (Białoszewski, Poświatowska). Nowa Fala tworzyła w latach 1968-1976, buntując się przeciw socjalizmowi (Ewa Lipska), a pokolenie "brulionu" krytykowało schematyczną literaturę lat 80. (Marcin Świetlicki).
Ciekawostka! Literatura współczesna silnie czerpała z różnych nurtów filozoficznych: egzystencjalizmu Camusa i Sartre'a (podkreślającego absurdalność ludzkiej egzystencji), postmodernizmu (odrzucającego istnienie obiektywnej prawdy) oraz personalizmu chrześcijańskiego Jana Pawła II stawiającegoosobęludzkąponaduwarunkowaniamispołeczno−ekonomicznymi.