Układ odpornościowy

Układ immunologiczny to zdolność organizmu do obrony przed drobnoustrojami chorobotwórczymi i szkodliwymi substancjami. Odporność dzieli się na dwa główne typy: nieswoistą (wrodzoną) i swoistą (nabytą).

Odporność nieswoista, zwana też wrodzoną, jest obecna od urodzenia i działa natychmiast po wniknięciu czynnika chorobotwórczego. Obejmuje ona zdrową skórę, błony śluzowe wyścielające narządy, substancje bakteriobójcze, a także reakcje takie jak kaszel, kichanie, biegunka czy wymioty.

Odporność swoista, czyli nabyta, rozwija się w trakcie życia. Proces rozpoznawania obcych antygenów i wytwarzania przeciwciał może trwać kilka dni, ale jest precyzyjny. Limfocyty B wytwarzają przeciwciała po otrzymaniu informacji o wniknięciu drobnoustrojów chorobotwórczych.

Kluczowe komórki reakcji odpornościowej to:

• Makrofagi: krwinki białe o właściwościach żernych, unieszkodliwiające i wchłaniające drobnoustroje.
• Limfocyty T: krwinki białe rozpoznające i zapamiętujące obce antygeny oraz przekazujące informacje o zagrożeniu innym limfocytom.
• Limfocyty B: krwinki białe wytwarzające przeciwciała, zdolne do zapamiętywania obcych antygenów i szybszej reakcji przy ponownym kontakcie.

Definicja: Surowica to gotowe przeciwciała, czyli osocze pozbawione włóknika (fibrynogenu) oraz czynników krzepnięcia.

Highlight: Szczepienie to wprowadzenie do organizmu martwych lub osłabionych drobnoustrojów w celu nabycia odporności czynnej sztucznej na dany antygen.

Odporność czynna może powstać naturalnie w czasie choroby lub zakażenia, lub sztucznie poprzez szczepionki. Odporność bierna może być naturalna (poprzez mleko matki) lub sztuczna (poprzez podanie surowicy).

Warto wspomnieć o chorobach autoimmunologicznych, gdzie układ immunologiczny atakuje własne komórki organizmu. Przykładem poważnej choroby związanej z układem odpornościowym jest AIDS (zespół nabytego braku odporności), która jest śmiertelną chorobą wirusową.