Modele władzy wykonawczej i formowanie rządu
Władza wykonawcza może być zorganizowana na dwa sposoby. W modelu monokratycznym jedna osoba łączy funkcje głowy państwa i szefa rządu – tak jak prezydent USA czy Rada Związkowa w Szwajcarii. Model dualistyczny dzieli te role między dwa organy: głowę państwa (prezydent, monarcha) i rząd z premierem na czele.
Proces wybierania rządu przebiega w trzech turach. Najpierw głowa państwa wskazuje kandydata na premiera, który musi otrzymać wotum zaufania od parlamentu. Jeśli się nie uda, parlament sam wybiera kandydata – wtedy partie muszą utworzyć koalicję mającą większość. W trzeciej turze wystarczy już zwykła większość głosów, ale jeśli i to się nie powiedzie, czekają nas nowe wybory.
Odpowiedzialność polityczna to demokratyczny mechanizm kontroli – jeden organ może odwołać drugi nie za łamanie prawa, ale za złe decyzje polityczne. Może być solidarna (odpowiada cały rząd) lub indywidualna (konkretne osoby).
Pamiętaj: Rząd bez poparcia parlamentu to jak samochód bez benzyny – teoretycznie istnieje, ale daleko nie zajedzie.
