II Prawo Mendla - Niezależna segregacja cech

II Prawo Mendla mówi, że cechy są dziedziczone niezależnie od siebie. Dzieje się tak, ponieważ allele różnych genów rozdzielają się do gamet w sposób losowy, a nie zależny od siebie. Mendel odkrył to prawo, obserwując różne cechy grochu, takie jak długość pędów, barwa nasion czy kształt strąków.

Najlepiej zobrazować to prawo na przykładzie krzyżówki dwugenowej, gdzie śledzimy dziedziczenie dwóch cech jednocześnie. W podanym przykładzie rozpatrujemy barwę nasion (żółta A dominująca nad zieloną a) oraz powierzchnię nasion (gładka B dominująca nad pomarszczoną b).

W krzyżówce pokolenia rodzicielskiego (P) krzyżujemy osobniki o genotypie AABB (żółte, gładkie) z osobnikami aabb (zielone, pomarszczone). Wszystkie powstałe osobniki pokolenia F₁ będą miały genotyp AaBb - będą heterozygotami pod względem obu cech.

💡 Pamiętaj, że w pierwszym pokoleniu (F₁) wszystkie osobniki mają ten sam genotyp (AaBb) i wykazują cechy dominujące - nasiona są żółte i gładkie, mimo że posiadają również allele recesywne.

Analiza krzyżówki dwugenowej

W pokoleniu F₂ (powstałym przez skrzyżowanie osobników F₁) obserwujemy znacznie większą różnorodność. Gdy krzyżujemy AaBb × AaBb, możliwe są aż cztery typy gamet: AB, Ab, aB i ab (u każdego rodzica).

Tworząc szachownicę Punnetta dla tego krzyżowania, otrzymujemy 16 możliwych kombinacji genotypowych w pokoleniu F₂. Co ciekawe, genotypy te układają się w charakterystycznym stosunku 9:3:3:1 pod względem fenotypów:

• 9/16 roślin ma nasiona żółte i gładkie A_B_
• 3/16 roślin ma nasiona żółte i pomarszczone $A_bb$
• 3/16 roślin ma nasiona zielone i gładkie aaB_
• 1/16 roślin ma nasiona zielone i pomarszczone (aabb)

Ten stosunek liczbowy (9:3:3:1) jest charakterystycznym dowodem niezależnego dziedziczenia cech i występuje zawsze, gdy badamy dwie niezależne cechy, z których każda ma allel dominujący i recesywny.

⚠️ Uważaj! II Prawo Mendla nie działa, gdy geny są sprzężone, czyli znajdują się blisko siebie na tym samym chromosomie. W takim przypadku allele różnych genów nie segregują niezależnie.