Aminokwasy i struktura białek

Aminokwasy łączą się ze sobą za pomocą wiązań peptydowych, które powstają na rybosomach. Zależnie od długości łańcucha wyróżniamy: oligopeptydy (2-10 aminokwasów), polipeptydy (10-100 aminokwasów) i białka (powyżej 100 aminokwasów).

Białka mają cztery poziomy organizacji strukturalnej. Struktura pierwszorzędowa to po prostu kolejność aminokwasów połączonych wiązaniami peptydowymi. Struktura drugorzędowa to przestrzenne ułożenie łańcucha w formie α-helisy lub β-harmonijki, utrzymywane przez wiązania wodorowe.

Struktura trzeciorzędowa powstaje dzięki oddziaływaniom między podstawnikami aminokwasów, co nadaje białku charakterystyczny kształt 3D. Natomiast struktura czwartorzędowa dotyczy białek złożonych z kilku łańcuchów i opisuje ich wzajemne ułożenie.

💡 Warto zapamiętać! Białka możemy podzielić na proste (zbudowane wyłącznie z aminokwasów, np. keratyny) oraz złożone (zawierające dodatkowo część niebiałkową, np. hemoglobina).

Białka mogą ulegać przemianom pod wpływem czynników zewnętrznych. Koagulacja (wysalanie) to odwodnienie i agregacja białka bez niszczenia jego struktury. Denaturacja natomiast to nieodwracalne zniszczenie struktury przestrzennej białka pod wpływem wysokiej temperatury lub stężonych kwasów.