Sacharydy - budowa i funkcje
Sacharydy to związki zbudowane z węgla, wodoru i tlenu o ogólnym wzorze (CH₂O)ₘ. Dzielimy je na trzy główne grupy według złożoności ich budowy.
Monosacharydy (cukry proste) są najprostszymi, nierozkładalnymi cukrami. Najważniejsze z nich to glukoza (podstawowe "paliwo" komórkowe), fruktoza (cukier owocowy) i galaktoza (składnik mleka). Specjalne rodzaje to ryboza (składnik RNA) i deoksyryboza (wchodząca w skład DNA).
Disacharydy powstają z połączenia dwóch monoscharydów. Przykłady, które na pewno znasz to sacharoza (cukier stołowy), laktoza (cukier mleczny) i maltoza (cukier słodowy). Polisacharydy natomiast składają się z setek lub tysięcy cząsteczek glukozy. Należą do nich skrobia (zapasy roślin), glikogen (zapasy u zwierząt) i celuloza (budulec ścian komórkowych roślin).
Ciekawostka: Glukoza jest tak ważna, że Twój mózg zużywa około 120 g tego cukru dziennie! To pokazuje, jak istotna jest jej rola energetyczna w organizmie.
Sacharydy pełnią trzy główne funkcje w organizmach. Funkcja energetyczna - to podstawowe źródło energii (1g glukozy dostarcza około 17 kJ). Funkcja budulcowa - tworzą struktury komórkowe (np. celuloza w ścianach roślin, chityna w pancerzykach owadów). Funkcja zapasowa - organizmy magazynują energię w formie skrobi (rośliny) lub glikogenu (zwierzęta).