Dziedziczenie Jednogenowe: Dominacja i Współdominacja

Dziedziczenie jednogenowe - dominacja zupełna

Między różnymi allelami tego samego genu mogą występować różne rodzaje relacji. Najczęściej spotykana jest dominacja zupełna (pełna), gdzie jeden allel całkowicie dominuje nad drugim.

W przypadku dominacji zupełnej fenotyp osobnika heterozygotycznego (posiadającego różne allele tego samego genu) jest identyczny z fenotypem homozygoty dominującej. Oznacza to, że nawet jeśli organizm ma jeden allel recesywny, to cecha określana przez allel dominujący będzie w pełni widoczna.

💡 Przykład dominacji zupełnej możesz zaobserwować u grochu Mendla - allel odpowiadający za kolor purpurowy całkowicie dominuje nad allelem warunkującym kolor biały.

Dominacja niezupełna i kodominacja

W dominacji niezupełnej (niepełnej) żaden allel nie dominuje w pełni nad drugim. Fenotyp heterozygoty jest pośredni między fenotypem homozygoty dominującej a fenotypem homozygoty recesywnej. Możesz to zaobserwować na przykładzie lwiej paszczy, gdzie skrzyżowanie osobników o kwiatach czerwonych z białymi daje w pokoleniu F1 kwiaty różowe.

Przy rozwiązywaniu zadań z dominacją niezupełną stosunek fenotypowy w pokoleniu F2 wynosi 1:2:1, co oznacza, że na każde 4 organizmy przypada 1 homozygota dominująca, 2 heterozygoty i 1 homozygota recesywna.

Kodominacja to zjawisko, w którym allele są równorzędne - nie można wyróżnić ani allelu dominującego, ani recesywnego. W fenotypie heterozygoty ujawniają się oba allele, ale nie występuje fenotyp pośredni jak w dominacji niezupełnej.

⚠️ Pamiętaj! W zapisie kodominacji nie używa się małej i dużej litery, ale tych samych dużych liter z różnymi indeksami górnym $np. R^r, R^N$.

Przykłady kodominacji

Doskonałym przykładem kodominacji jest dziedziczenie umaszczenia u bydła rasy shorthorn. Gdy krzyżujemy czerwonego byka $R^rR^r$ z białą krową $R^NR^N$, w pokoleniu F1 otrzymujemy osobniki o genotypie R^rR^N i fenotypie jasnoczerwonym.

Przy krzyżowaniu osobników heterozygotycznych z pokolenia F1 (R^rR^N × R^rR^N), w pokoleniu F2 otrzymujemy stosunek genotypowy i fenotypowy 1:2:1. Na 4 osobniki przypada 1 o genotypie R^rR^r (czerwony), 2 o genotypie R^rR^N (jasnoczerwone) i 1 o genotypie R^NR^N (biały).

Zjawisko kodominacji występuje również w przypadku dwubarwnych kwiatów czerwono-białych u kamelii i floksa oraz barwnych plam na liściach koniczyny. W każdym z tych przypadków oba allele przejawiają się w fenotypie heterozygoty.

💡 Kodominacja jest częstym zjawiskiem w przyrodzie i pozwala na powstanie większej różnorodności fenotypowej niż w przypadku dominacji zupełnej!