Biologia

Wzorce i zasady dziedziczenia

cechy sprzężone z płcią

7250

•

10 sty 2026

•

2 strony

Dziedziczenie płci u człowieka: podstawowe zagadnienia

Kinga

@hsjgvx

Płeć człowieka i choroby z nią powiązane to fascynujący temat... Pokaż więcej

Chromosomy płci

Wszyscy mamy 23 pary chromosomów, ale tylko ostatnia para decyduje o naszej płci. To właśnie chromosomy płci - u dziewczyn są to dwa chromosomy X (XX), a u chłopców jeden X i jeden Y (XY). Pozostałe 22 pary to chromosomy autosomalne, które nie mają wpływu na płeć.

Podczas rozmnażania rodzice przekazują swoje chromosomy dziecku. Mama zawsze daje chromosom X, a tata może dać X lub Y. To właśnie tata decyduje o płci dziecka! Jeśli przekaże X - urodzi się dziewczynka, jeśli Y - chłopiec.

Niektóre cechy są związane z chromosomem X - nazywamy je cechami sprzężonymi z płcią. Chłopcy mają tylko jeden chromosom X, przez co są bardziej narażeni na choroby związane z tym chromosomem. U dziewczyn problem pojawia się tylko wtedy, gdy oba chromosomy X mają wadliwe geny.

Ciekawostka: Dzięki krzyżówce genetycznej możemy przewidzieć, że szansa na urodzenie dziewczynki lub chłopca wynosi po 50%. To prawdziwa genetyczna loteria!

Recesywne choroby sprzężone z płcią

Daltonizm i hemofilia to przykłady chorób sprzężonych z płcią. Są one recesywne, co znaczy, że ujawniają się tylko wtedy, gdy nie ma dominującego, zdrowego genu, który by je "zasłaniał".

Osoby z daltonizmem mają trudności z rozpoznawaniem kolorów, szczególnie czerwonego i zielonego. Możesz mieć w klasie kolegę z daltonizmem i nawet o tym nie wiedzieć! Z kolei hemofilia to poważniejsza choroba - krew osób chorych nie krzepnie prawidłowo, co może prowadzić do niebezpiecznych krwotoków nawet przy małym skaleczeniu.

U dziewczyn te choroby występują rzadziej, bo muszą odziedziczyć wadliwe geny od obojga rodziców. Chłopcy natomiast chorują, gdy otrzymają wadliwy gen na chromosomie X od matki, ponieważ ich chromosom Y od ojca nie zawiera genów chroniących przed tymi chorobami.

Zapamiętaj: Dziewczyna może być zdrową nosicielką choroby $oznaczaną jako X^H X^h$ , co znaczy, że sama nie choruje, ale może przekazać wadliwy gen swoim dzieciom. To ważne przy zrozumieniu dziedziczenia tych chorób!

Myśleliśmy, że nigdy nie zapytasz...

Czym jest Towarzysz AI z Knowunity?

Nasz asystent AI jest specjalnie dostosowany do potrzeb uczniów. W oparciu o miliony treści, które mamy na platformie, możemy udzielać uczniom naprawdę znaczących i trafnych odpowiedzi. Ale nie chodzi tylko o odpowiedzi, towarzysz prowadzi również uczniów przez codzienne wyzwania związane z nauką, ze spersonalizowanymi planami nauki, quizami lub treściami na czacie i 100% personalizacją opartą na umiejętnościach i rozwoju uczniów.

Gdzie mogę pobrać aplikację Knowunity?

Aplikację możesz pobrać z Google Play i Apple Store.

Czy aplikacja Knowunity naprawdę jest darmowa?

Tak, masz całkowicie darmowy dostęp do wszystkich notatek w aplikacji, możesz w każdej chwili rozmawiać z Ekspertami lub ich obserwować. Możesz użyć punktów, aby odblokować pewne funkcje w aplikacji, które również możesz otrzymać za darmo. Dodatkowo oferujemy usługę Knowunity Premium, która pozwala na odblokowanie większej liczby funkcji.

Podobne notatki

biologia dziedziczenie płci u człowieka

1262