Genetyka klasyczna — prosta powtórka do biologii: Mendel, krzyżówki, zadania

Sposoby dziedziczenia i zmienność

Dziedziczenie cech

Geny mogą wpływać na nasze cechy na wiele różnych sposobów.

• Kodominacja: oba allele są równorzędne i ujawniają się jednocześnie.
• Geny sprzężone: leżą na jednym chromosomie i zazwyczaj dziedziczą się razem.
• Geny kumulatywne: kilka genów współpracuje, a ich efekty się sumują.

Zmienność organizmów

• Środowiskowa: dotyczy fenotypu, wpływa na nią otoczenie i nie jest dziedziczna.
• Genetyczna: wynika z różnic w genach i jest przekazywana potomstwu.

💡 Wskazówka: Pamiętaj, że cechy nabyte pod wpływem środowiska (np. opalenizna) nigdy nie przechodzą na dzieci.

Genetyka klasyczna w praktyce

Kluczowe pojęcia

Te definicje musisz znać na każdą klasówkę z genetyki.

• Genotyp a fenotyp: genotyp to zapis alleli ($SSBb$), a fenotyp to cecha zewnętrzna.
• Heterozygota: ma dwa różne allele danego genu ($Ss$).
• Kariotyp: kompletny zestaw chromosomów (u człowieka to 46 chromosomów).

Krzyżówka dwugenowa (Dihybryda)

Dla rodziców $SsBb \times SsBb$ (gdzie $S$ to sierść krótka, $B$ to ciemna) otrzymujemy klasyczny stosunek fenotypów.

• Wynik krzyżówki: fenotypy potomstwa układają się w stosunku $9:3:3:1$.
• Beispiel: Krzyżówka $Ss \times Ss$ daje:

1. Gamety: $S$ oraz $s$ od każdego rodzica.
2. Potomstwo: $1$ $SS$, $2$ $Ss$, $1$ $ss$.

💡 Wskazówka: W zadaniach z dwoma cechami zawsze rozpisz najpierw wszystkie 4 możliwe kombinacje gamet: $SB, Sb, sB, sb$.