Prawa Mendla i krzyżówki genetyczne
Gregor Mendel odkrył dwa kluczowe prawa genetyki, które stanowią podstawę współczesnej wiedzy o dziedziczeniu. Zacznijmy od najważniejszych pojęć!
I Prawo Mendla (prawo czystości genów) mówi, że allele należące do tego samego genu występują parami. Podczas tworzenia gamet następuje ich rozdzielenie - do każdej gamety trafia tylko jeden allel z pary. Na przykład organizm o genotypie Aa tworzy gamety A lub a.
II Prawo Mendla (prawo niezależnego dziedziczenia) dotyczy genów leżących na różnych chromosomach. Stwierdza ono, że geny te dziedziczą się niezależnie od siebie, a do każdej gamety przechodzi po jednym allelu z każdego genu.
💡 Wskazówka praktyczna: Przy rozwiązywaniu zadań z krzyżówek genetycznych zawsze najpierw ustal genotypy rodziców, potem utwórz możliwe gamety, a następnie zrób tabelkę krzyżówki!
Analizując krzyżówki, rozróżniamy kilka ważnych pojęć:
- Homozygota dominująca (AA) - w fenotypie pojawia się cecha dominująca
- Homozygota recesywna (aa) - w fenotypie pojawia się cecha recesywna
- Heterozygota (Aa) - w fenotypie pojawia się cecha dominująca
Gdy interpretujesz wyniki krzyżówek, zwracaj uwagę na stosunki genotypowe (np. 1:2:1 dla AA:Aa:aa) oraz fenotypowe (np. 3:1 dla cechy dominującej:recesywnej). Te proporcje są kluczowe przy rozwiązywaniu zadań z genetyki!