Dziedziczenie jednogenowe

Gdy jedna cecha jest kontrolowana przez pojedynczy gen, mówimy o dziedziczeniu jednogenowym. Istnieją różne typy takiego dziedziczenia.

W dziedziczeniu zupełnym (dominacji zupełnej) jeden allel jest dominujący, a drugi recesywny. Organizmy o genotypach "AA" i "Aa" mają taki sam fenotyp, ponieważ allel dominujący maskuje działanie recesywnego.

Przy dominacji niezupełnej żaden allel nie góruje nad drugim. Heterozygoty (Aa) wykazują fenotyp pośredni między cechami kodowanymi przez oba allele. Przykładem może być barwa kwiatów - czerwona (AA), biała (aa) i różowa (Aa).

💡 Warto zapamiętać! Oprócz klasycznych typów dziedziczenia występuje też kodominacja, gdzie oba allele wyrażają się równocześnie, np. w przypadku grup krwi, gdzie antygeny A i B mogą występować jednocześnie.

Niezwykłym zjawiskiem są allele wielokrotne, gdy w populacji występuje więcej niż dwie wersje danego genu. Doskonałym przykładem są grupy krwi człowieka - A, B, AB i 0 - które zależą od obecności lub braku odpowiednich antygenów na powierzchni krwinek.

Dziedziczenie wielogenne

Niektóre cechy organizmu są warunkowane nie przez jeden, ale przez wiele współdziałających genów. Ten typ dziedziczenia nazywamy dziedziczeniem wielogennym.

Geny kumulatywne wspólnie odpowiadają za wykształcenie jednej cechy, a efekt fenotypowy jest sumą działania poszczególnych alleli. Odpowiadają one zazwyczaj za cechy ilościowe, takie jak wzrost, masa ciała czy barwa skóry. Im więcej dominujących alleli, tym bardziej widoczna jest dana cecha.

Geny dopełniające się to różne geny, które muszą współpracować, aby dana cecha mogła się ujawnić. Jeśli brakuje choćby jednego z nich, cecha nie występuje lub jest zmieniona.

🔍 Ciekawostka! Dziedziczenie wielogenne wyjaśnia, dlaczego dzieci mogą mieć pośredni odcień skóry w porównaniu do rodziców o wyraźnie różniących się kolorach skóry.