Budowa i systemy korzeniowe

Korzeń to podziemna część rośliny, która pełni dwie główne funkcje: utrzymuje roślinę w podłożu oraz pobiera z gleby wodę i sole mineralne. Jest jednym z organów wegetatywnych roślin.

Rośliny wykształciły dwa główne typy systemów korzeniowych. System palowy występuje u roślin nagozalążkowych i dwuliściennych - charakteryzuje się dominującym korzeniem głównym, od którego odchodzą korzenie boczne. Z kolei system wiązkowy, typowy dla roślin jednoliściennych i paprotników, składa się głównie z korzeni przybyszowych.

W budowie pierwotnej korzenia można wyróżnić kilka stref związanych ze wzrostem na długość. Są to: stożek wzrostu (gdzie zachodzi podział komórek), strefa elongacyjna (gdzie komórki się wydłużają), strefa włośnikowa (gdzie pobierana jest woda i sole mineralne) oraz strefa korzeni bocznych. Całość chroni opuszka, pełniąca funkcję ochronną dla stożka wzrostu.

Ciekawostka: Dzięki włośnikom w strefie włośnikowej powierzchnia chłonna korzenia może zwiększyć się nawet kilkadziesiąt razy, co znacznie usprawnia pobieranie wody!

Budowa wtórna korzenia pojawia się dzięki działaniu merystemów bocznych. Kambium wytwarza na zewnątrz drewno wtórne, a do wewnątrz łyko wtórne, podczas gdy fellogen tworzy na zewnątrz korek, a do wewnątrz felloderma. Te tkanki twórcze odpowiadają za przyrost korzenia na grubość.

Modyfikacje korzeni

Korzenie niektórych roślin ewoluowały w niezwykły sposób, by przystosować się do różnorodnych warunków. Potrafisz rozpoznać te specjalne typy?

Korzenie powietrzne występują u epifitów, czyli roślin rosnących na innych roślinach. Nie służą one do pasożytnictwa, lecz do wchłaniania wody deszczowej lub pary wodnej z powietrza. Niesamowite, prawda?

Korzenie podporowe wyrastają u roślin z płytkim systemem korzeniowym (np. figowce). Podpierają one roślinę i zabezpieczają ją przed utratą równowagi - to jak dodatkowe nogi dla drzewa!

Korzenie spichrzowe to specjalność roślin dwuletnich, takich jak burak. Zawierają one miąższ spichrowy, w którym magazynowane są substancje zapasowe (głównie skrobia). Umożliwiają przetrwanie zimy i rozwój organów nadziemnych w kolejnym sezonie.

Wskazówka: Na sprawdzianie często pojawia się pytanie o funkcje korzeni spichrzowych - zapamiętaj, że magazynują one materiały zapasowe i umożliwiają roślinie przetrwanie niekorzystnych warunków!

Inne interesujące modyfikacje to: korzenie czepne (cienkie, wrastające w różne zagłębienia podłoża), ssawki - haustoria (występujące u pasożytów, pobierające wodę i sole mineralne od żywiciela), korzenie oddechowe - pneumatofory (dostarczające tlen do podziemnych korzeni roślin terenów bagnistych) oraz korzenie przybyszowe (stabilizujące roślinę, występujące głównie w lasach tropikalnych).