Podstawy budowy korzenia

Korzeń to podziemny organ wegetatywny występujący u większości roślin lądowych. Jego główne zadania to zakotwiczenie rośliny w glebie i pobieranie z niej wody wraz z solami mineralnymi. Z zawiązka korzeniowego zarodka rozwija się korzeń główny, który może wytwarzać korzenie boczne, a z czasem jego funkcje mogą przejąć korzenie przybyszowe.

Systemy korzeniowe dzielą się na dwa podstawowe typy: system palowy oraz system wiązkowy. Różnią się one układem i pochodzeniem korzeni.

Budowa korzenia jest zróżnicowana i obejmuje budowę pierwotną (powstającą w wyniku działania stożka wzrostu) oraz wtórną (powstającą dzięki działaniu kambium i fellogenu). W korzeniu wyróżniamy cztery charakterystyczne strefy: strefę podziałów komórkowych, strefę wydłużania, strefę włośnikową i strefę wyrośniętą.

💡 Warto zapamiętać! Strefa włośnikowa ma największe znaczenie dla pobierania wody i soli mineralnych dzięki licznym włośnikom zwiększającym powierzchnię wchłaniania.

W budowie pierwotnej korzenia wyróżniamy ryzodermę (zewnętrzną warstwę z włośnikami), korę pierwotną (zbudowaną z tkanki miękiszowej, zakończoną śródskórnią) oraz walec osiowy (centralną część korzenia z okolnicą jako warstwą zewnętrzną).

Specjalizacje korzenia

Wtórna budowa anatomiczna korzenia powstaje dzięki działaniu merystemów bocznych - kambium i fellogenu. Fragmenty kambium łączą się w pierścień, który wytwarza drewno wtórne do wewnątrz, a łyko wtórne na zewnątrz. Najintensywniejszy przyrost na grubość obserwujemy u korzeni wieloletnich roślin drzewiastych.

Korzenie przybyszowe to specyficzny rodzaj korzeni wyrastających z organów pędowych. Dzięki nim rośliny mogą rozmnażać się wegetatywnie - ta cecha jest często wykorzystywana w ogrodnictwie do rozmnażania roślin przez sadzonki.

Korzenie mogą ulegać różnorodnym modyfikacjom w zależności od środowiska życia i funkcji, jakie pełnią w roślinie. Wśród najważniejszych typów wyróżniamy:

• korzenie powietrzne - rosnące w powietrzu, np. u storczyków
• korzenie podporowe - wzmacniające stabilność rośliny
• korzenie spichrzowe - gromadzące substancje odżywcze (np. marchew)
• korzenie czepne - służące do przyczepiania się do podłoża
• ssawki (haustoria) - u roślin pasożytniczych
• korzenie oddechowe (pneumatofory) - u roślin bagiennych

🌱 Ciekawostka: Korzenie spichrzowe często wykorzystujemy w kuchni jako warzywa - marchew, pietruszka czy burak to właśnie zmodyfikowane korzenie gromadzące substancje zapasowe.