Przeanalizujmy zadania z matury rozszerzonej z biologii z grudnia 2022... Pokaż więcej
Biologia1,558 wyświetleń·Zaktualizowano May 24, 2026·12 stronyMatura Biologia Rozszerzona Grudzień 2022 – Część 3
Olga@.pogodynka.
1 / 10
1
of 10
Zadanie 15 - Genetyka barwy kwiatów
Poznaj mechanizm dziedziczenia barwy kwiatów u rośliny Collinsia parviflora. To świetny przykład tego, jak dwa geny współpracują ze sobą, tworząc różne kolory.
Kluczowy mechanizm: Niebieski kolor powstaje w dwóch etapach. Enzym Ea (kodowany przez allel A) przekształca bezbarwny substrat w fioletowy barwnik. Następnie enzym Eb (kodowany przez allel B) zmienia fioletowy barwnik w niebieski.
Jeśli brakuje enzymu Ea (genotyp aa), kwiat będzie biały niezależnie od drugiego genu. Gdy brakuje enzymu Eb (genotyp bb), ale jest aktywny Ea, kwiat pozostanie fioletowy. Genotypy rodzicielskie to aaBB (biały) i AAbb (fioletowy), a potomstwo F₁ ma genotyp AaBb (niebieski).
Zapamiętaj: To przykład epistazy - jeden gen maskuje działanie drugiego!
2
of 10
Zadanie 15.2 - Krzyżówka testowa
Teraz sprawdzimy, co się dzieje przy krzyżówce testowej - skrzyżowaniu heterozygoty AaBb z podwójną homozygotą recesywną aabb.
Heterozygota AaBb tworzy cztery typy gamet: AB, Ab, aB, ab. Każda z nich łączy się z gametyą ab od drugiego rodzica. Powstają cztery genotypy potomstwa: AaBb (niebieski), Aabb (fioletowy), aaBb (biały), aabb (biały).
Stosunek fenotypowy wynosi 1:1:2 - czyli 25% niebieskich, 25% fioletowych i 50% białych kwiatów. Zauważ, że białe kwiaty powstają na dwa sposoby genetyczne!
Wskazówka: Krzyżówka testowa to świetny sposób na sprawdzenie genotypu osobnika o dominującym fenotypie.
3
of 10
Zadanie 16 - Relacje międzygatunkowe w jeziorze Bajkał
Analiza wykresów pokazuje fascynujące relacje międzygatunkowe między dwiema rybami - gołomiankami w jeziorze Bajkał.
Z danych wynika, że obie ryby żywią się podobnymi organizmami (skorupiakami), co wskazuje na konkurencję międzygatunkową. Dodatkowo, wykresy pokazują, że każdy gatunek gołomianki może być pożywieniem dla drugiego - to klasyczny przykład drapieżnictwa.
Te zależności mogą się różnić w poszczególnych częściach jeziora, co pokazuje jak złożone są ekosystemy wodne. Konkurencja dotyczy walki o te same zasoby pokarmowe, podczas gdy drapieżnictwo to bezpośrednie polowanie jednego gatunku na drugi.
Ciekawostka: Jezioro Bajkał to najstarsze i najgłębsze jezioro świata z unikatową fauną!
4
of 10
Zadanie 17 - Identyfikacja gatunków kosaćców
Badania morfometryczne to podstawowa metoda rozróżniania blisko spokrewnionych gatunków. Porównanie dwóch kosaćców pokazuje, jak ważne są precyzyjne pomiary.
Kluczowa obserwacja: Długość działek wewnętrznego okółka okwiatu doskonale rozróżnia gatunki. U I. setosa średnia wynosi 1,5 cm, a u I. versicolor aż 4,3 cm - różnica prawie 3 cm!
Dlaczego ta cecha jest tak skuteczna? Różnica między średnimi (2,8 cm) jest znacznie większa niż odchylenie standardowe (poniżej 0,5 cm) u obu gatunków. To oznacza, że zakresy pomiarów się nie nakładają.
Praktyczna rada: W biologii systematycznej zawsze szukamy cech o największej zmienności międzygatunkowej i najmniejszej wewnątrzgatunkowej.
5
of 10
Zadanie 17 - Zapylanie kosaćców
Okazały, barwny okwiat kosaćców to klasyczna adaptacja do zapylania przez owady. Kwiaty te ewoluowały, by przyciągnąć wzrok zapylaczy.
Inne cechy potwierdzające owadopylność to trójkrotna symetria kwiatu - ułatwia owadom lądowanie i poruszanie się po kwiatach. Brak zróżnicowania na kielich i koronę nie jest istotny dla określenia typu zapylania.
Rośliny wiatropylne mają zazwyczaj niewielkie, niezauważalne kwiaty bez intensywnych barw. Produkują ogromne ilości pyłku, który łatwo unosi się w powietrzu. Kosaćce to przeciwieństwo takiej strategii.
Zapamiętaj: Barwne, duże kwiaty = owadopylność, małe, niezauważalne = wiatropylność!
6
of 10
Zadanie 18 - Ewolucja archozaurów
Odkrycia paleontologiczne zmieniły nasze rozumienie pokrewieństwa gadów i ptaków. Ptaki to w rzeczywistości żyjące dinozaury!
Archozaury (gady naczelne) obejmują ptaki, dinozaury i krokodyle. Żółwie, wbrew wcześniejszym teoriom, są bliżej spokrewnione z archozaurami niż z jaszczurkami i wężami. Sekwencjonowanie genomów ostatecznie rozstrzygnęło te kontrowersje.
Przegroda międzykomorowa w sercu ma kluczowe znaczenie dla stałocieplności. Zapobiega mieszaniu się krwi natlenowanej z odtlenowaną, co zwiększa efektywność dostarczania tlenu do tkanek. Więcej tlenu = intensywniejszy metabolizm = więcej ciepła.
Fascynujący fakt: Współczesne krokodyle prawdopodobnie wtórnie utraciły stałocieplność, przystosowując się do życia wodnego!
7
of 10
Kontynuacja zadania 18
Intensywny metabolizm ptaków wymaga ogromnych ilości tlenu. Podczas lotu zużycie tlenu może wzrosnąć kilkukrotnie w porównaniu do spoczynku!
Pełna przegroda w sercu to kluczowa adaptacja. Dzieli ona serce na dwie niezależne części - prawą (krew odtlenowana) i lewą (krew natlenowana). Dzięki temu do tkanek dociera krew o maksymalnym stężeniu tlenu.
Ten efektywny system krążenia umożliwia oddychanie tlenowe na najwyższym poziomie. Komórki otrzymują tyle tlenu, ile potrzebują do intensywnego spalania glukozy i produkcji ciepła. To właśnie pozwala ptakom utrzymywać stałą temperaturę ciała nawet w ekstremalnych warunkach.
Kluczowe pojęcie: Stałocieplność wymaga nie tylko produkcji ciepła, ale też efektywnego systemu transportu tlenu!
8
of 10
Zadanie 18.2 - Drzewo filogenetyczne
Drzewo filogenetyczne to mapa pokrewieństwa organizmów. Pokazuje, które gatunki są bliżej spokrewnione i kiedy się rozdzieliły ewolucyjnie.
Na podstawie tekstu musisz poprawnie połączyć gałęzie. Archozaury (ptaki, dinozaury, krokodyle) tworzą jedną grupę, podczas gdy żółwie są ich grupą siostrzaną. Łuskonośne (węże, jaszczurki) stanowią najstarszą linię gadów.
Ostatni wspólny przodek archozaurów znajduje się w węźle łączącym wszystkie archozaury. Utrata stałocieplności nastąpiła na gałęzi prowadzącej do współczesnych krokodyli - po oddzieleniu się od linii ptaków i dinozaurów.
Wskazówka maturalna: Zawsze czytaj uważnie tekst - wszystkie informacje potrzebne do rozwiązania są tam zawarte!
9
of 10
10
of 10
Myśleliśmy, że nigdy nie zapytasz...
Czym jest Towarzysz AI z Knowunity?
Nasz asystent AI jest specjalnie dostosowany do potrzeb uczniów. W oparciu o miliony treści, które mamy na platformie, możemy udzielać uczniom naprawdę znaczących i trafnych odpowiedzi. Ale nie chodzi tylko o odpowiedzi, towarzysz prowadzi również uczniów przez codzienne wyzwania związane z nauką, ze spersonalizowanymi planami nauki, quizami lub treściami na czacie i 100% personalizacją opartą na umiejętnościach i rozwoju uczniów.
Gdzie mogę pobrać aplikację Knowunity?
Aplikację możesz pobrać z Google Play i Apple Store.
Czy aplikacja Knowunity naprawdę jest darmowa?
Tak, masz całkowicie darmowy dostęp do wszystkich notatek w aplikacji, możesz w każdej chwili rozmawiać z Ekspertami lub ich obserwować. Możesz użyć punktów, aby odblokować pewne funkcje w aplikacji, które również możesz otrzymać za darmo. Dodatkowo oferujemy usługę Knowunity Premium, która pozwala na odblokowanie większej liczby funkcji.
Podobne notatki
Najpopularniejsze notatki: Gatunek
2Najpopularniejsze notatki z Biologia
9Najpopularniejsze notatki
9Nie ma nic odpowiedniego? Sprawdź inne przedmioty.
Zobacz, co mówią o nas nasi użytkownicy. Pokochali nas — pokochasz też i Ty.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Aplikacja jest bardzo prosta i dobrze przemyślana. Do tej pory znalazłem wszystko, czego szukałem i mogłem się wiele nauczyć z innych notatek! Na pewno wykorzystam aplikację do pomocy przy robieniu prac domowych! No i oczywiście bardzo pomaga też jako inspiracja do robienia swoich notatek.
Stefan Sużytkownik iOS
Ta aplikacja jest naprawdę świetna. Jest tak wiele notatek i pomocnych informacji [...]. Moim problematycznym przedmiotem jest język niemiecki, a w aplikacji jest w czym wybierać. Dzięki tej aplikacji poprawiłam swój niemiecki. Polecam ją każdemu.
Samantha Klichużytkownik Androida
Wow, jestem w szoku. Właśnie wypróbowałam aplikację, ponieważ widziałam ją kilka razy reklamowaną na TikToku jestem absolutnie w szoku. Ta aplikacja jest POMOCĄ, której potrzebujesz w szkole i przede wszystkim oferuje tak wiele rzeczy jak notatki czy streszczenia, które są BARDZO pomocne w moim przypadku.
Annaużytkownik iOS
Biologia1,558 wyświetleń·Zaktualizowano May 24, 2026·12 stronyMatura Biologia Rozszerzona Grudzień 2022 – Część 3
Olga@.pogodynka.
Przeanalizujmy zadania z matury rozszerzonej z biologii z grudnia 2022 roku. Znajdziemy tu klasyczne zagadnienia genetyki, ekologii i ewolucji, które często pojawiają się na egzaminie maturalnym.
1
of 10Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę. To nic nie kosztuje!
- Dostęp do wszystkich materiałów
- Popraw swoje oceny
- Dołącz do milionów studentów
Zadanie 15 - Genetyka barwy kwiatów
Poznaj mechanizm dziedziczenia barwy kwiatów u rośliny Collinsia parviflora. To świetny przykład tego, jak dwa geny współpracują ze sobą, tworząc różne kolory.
Kluczowy mechanizm: Niebieski kolor powstaje w dwóch etapach. Enzym Ea (kodowany przez allel A) przekształca bezbarwny substrat w fioletowy barwnik. Następnie enzym Eb (kodowany przez allel B) zmienia fioletowy barwnik w niebieski.
Jeśli brakuje enzymu Ea (genotyp aa), kwiat będzie biały niezależnie od drugiego genu. Gdy brakuje enzymu Eb (genotyp bb), ale jest aktywny Ea, kwiat pozostanie fioletowy. Genotypy rodzicielskie to aaBB (biały) i AAbb (fioletowy), a potomstwo F₁ ma genotyp AaBb (niebieski).
Zapamiętaj: To przykład epistazy - jeden gen maskuje działanie drugiego!
2
of 10Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę. To nic nie kosztuje!
- Dostęp do wszystkich materiałów
- Popraw swoje oceny
- Dołącz do milionów studentów
Zadanie 15.2 - Krzyżówka testowa
Teraz sprawdzimy, co się dzieje przy krzyżówce testowej - skrzyżowaniu heterozygoty AaBb z podwójną homozygotą recesywną aabb.
Heterozygota AaBb tworzy cztery typy gamet: AB, Ab, aB, ab. Każda z nich łączy się z gametyą ab od drugiego rodzica. Powstają cztery genotypy potomstwa: AaBb (niebieski), Aabb (fioletowy), aaBb (biały), aabb (biały).
Stosunek fenotypowy wynosi 1:1:2 - czyli 25% niebieskich, 25% fioletowych i 50% białych kwiatów. Zauważ, że białe kwiaty powstają na dwa sposoby genetyczne!
Wskazówka: Krzyżówka testowa to świetny sposób na sprawdzenie genotypu osobnika o dominującym fenotypie.
3
of 10Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę. To nic nie kosztuje!
- Dostęp do wszystkich materiałów
- Popraw swoje oceny
- Dołącz do milionów studentów
Zadanie 16 - Relacje międzygatunkowe w jeziorze Bajkał
Analiza wykresów pokazuje fascynujące relacje międzygatunkowe między dwiema rybami - gołomiankami w jeziorze Bajkał.
Z danych wynika, że obie ryby żywią się podobnymi organizmami (skorupiakami), co wskazuje na konkurencję międzygatunkową. Dodatkowo, wykresy pokazują, że każdy gatunek gołomianki może być pożywieniem dla drugiego - to klasyczny przykład drapieżnictwa.
Te zależności mogą się różnić w poszczególnych częściach jeziora, co pokazuje jak złożone są ekosystemy wodne. Konkurencja dotyczy walki o te same zasoby pokarmowe, podczas gdy drapieżnictwo to bezpośrednie polowanie jednego gatunku na drugi.
Ciekawostka: Jezioro Bajkał to najstarsze i najgłębsze jezioro świata z unikatową fauną!
4
of 10Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę. To nic nie kosztuje!
- Dostęp do wszystkich materiałów
- Popraw swoje oceny
- Dołącz do milionów studentów
Zadanie 17 - Identyfikacja gatunków kosaćców
Badania morfometryczne to podstawowa metoda rozróżniania blisko spokrewnionych gatunków. Porównanie dwóch kosaćców pokazuje, jak ważne są precyzyjne pomiary.
Kluczowa obserwacja: Długość działek wewnętrznego okółka okwiatu doskonale rozróżnia gatunki. U I. setosa średnia wynosi 1,5 cm, a u I. versicolor aż 4,3 cm - różnica prawie 3 cm!
Dlaczego ta cecha jest tak skuteczna? Różnica między średnimi (2,8 cm) jest znacznie większa niż odchylenie standardowe (poniżej 0,5 cm) u obu gatunków. To oznacza, że zakresy pomiarów się nie nakładają.
Praktyczna rada: W biologii systematycznej zawsze szukamy cech o największej zmienności międzygatunkowej i najmniejszej wewnątrzgatunkowej.
5
of 10Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę. To nic nie kosztuje!
- Dostęp do wszystkich materiałów
- Popraw swoje oceny
- Dołącz do milionów studentów
Zadanie 17 - Zapylanie kosaćców
Okazały, barwny okwiat kosaćców to klasyczna adaptacja do zapylania przez owady. Kwiaty te ewoluowały, by przyciągnąć wzrok zapylaczy.
Inne cechy potwierdzające owadopylność to trójkrotna symetria kwiatu - ułatwia owadom lądowanie i poruszanie się po kwiatach. Brak zróżnicowania na kielich i koronę nie jest istotny dla określenia typu zapylania.
Rośliny wiatropylne mają zazwyczaj niewielkie, niezauważalne kwiaty bez intensywnych barw. Produkują ogromne ilości pyłku, który łatwo unosi się w powietrzu. Kosaćce to przeciwieństwo takiej strategii.
Zapamiętaj: Barwne, duże kwiaty = owadopylność, małe, niezauważalne = wiatropylność!
6
of 10Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę. To nic nie kosztuje!
- Dostęp do wszystkich materiałów
- Popraw swoje oceny
- Dołącz do milionów studentów
Zadanie 18 - Ewolucja archozaurów
Odkrycia paleontologiczne zmieniły nasze rozumienie pokrewieństwa gadów i ptaków. Ptaki to w rzeczywistości żyjące dinozaury!
Archozaury (gady naczelne) obejmują ptaki, dinozaury i krokodyle. Żółwie, wbrew wcześniejszym teoriom, są bliżej spokrewnione z archozaurami niż z jaszczurkami i wężami. Sekwencjonowanie genomów ostatecznie rozstrzygnęło te kontrowersje.
Przegroda międzykomorowa w sercu ma kluczowe znaczenie dla stałocieplności. Zapobiega mieszaniu się krwi natlenowanej z odtlenowaną, co zwiększa efektywność dostarczania tlenu do tkanek. Więcej tlenu = intensywniejszy metabolizm = więcej ciepła.
Fascynujący fakt: Współczesne krokodyle prawdopodobnie wtórnie utraciły stałocieplność, przystosowując się do życia wodnego!
7
of 10Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę. To nic nie kosztuje!
- Dostęp do wszystkich materiałów
- Popraw swoje oceny
- Dołącz do milionów studentów
Kontynuacja zadania 18
Intensywny metabolizm ptaków wymaga ogromnych ilości tlenu. Podczas lotu zużycie tlenu może wzrosnąć kilkukrotnie w porównaniu do spoczynku!
Pełna przegroda w sercu to kluczowa adaptacja. Dzieli ona serce na dwie niezależne części - prawą (krew odtlenowana) i lewą (krew natlenowana). Dzięki temu do tkanek dociera krew o maksymalnym stężeniu tlenu.
Ten efektywny system krążenia umożliwia oddychanie tlenowe na najwyższym poziomie. Komórki otrzymują tyle tlenu, ile potrzebują do intensywnego spalania glukozy i produkcji ciepła. To właśnie pozwala ptakom utrzymywać stałą temperaturę ciała nawet w ekstremalnych warunkach.
Kluczowe pojęcie: Stałocieplność wymaga nie tylko produkcji ciepła, ale też efektywnego systemu transportu tlenu!
8
of 10Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę. To nic nie kosztuje!
- Dostęp do wszystkich materiałów
- Popraw swoje oceny
- Dołącz do milionów studentów
Zadanie 18.2 - Drzewo filogenetyczne
Drzewo filogenetyczne to mapa pokrewieństwa organizmów. Pokazuje, które gatunki są bliżej spokrewnione i kiedy się rozdzieliły ewolucyjnie.
Na podstawie tekstu musisz poprawnie połączyć gałęzie. Archozaury (ptaki, dinozaury, krokodyle) tworzą jedną grupę, podczas gdy żółwie są ich grupą siostrzaną. Łuskonośne (węże, jaszczurki) stanowią najstarszą linię gadów.
Ostatni wspólny przodek archozaurów znajduje się w węźle łączącym wszystkie archozaury. Utrata stałocieplności nastąpiła na gałęzi prowadzącej do współczesnych krokodyli - po oddzieleniu się od linii ptaków i dinozaurów.
Wskazówka maturalna: Zawsze czytaj uważnie tekst - wszystkie informacje potrzebne do rozwiązania są tam zawarte!
9
of 10Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę. To nic nie kosztuje!
- Dostęp do wszystkich materiałów
- Popraw swoje oceny
- Dołącz do milionów studentów
10
of 10Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę. To nic nie kosztuje!
- Dostęp do wszystkich materiałów
- Popraw swoje oceny
- Dołącz do milionów studentów
Myśleliśmy, że nigdy nie zapytasz...
Czym jest Towarzysz AI z Knowunity?
Nasz asystent AI jest specjalnie dostosowany do potrzeb uczniów. W oparciu o miliony treści, które mamy na platformie, możemy udzielać uczniom naprawdę znaczących i trafnych odpowiedzi. Ale nie chodzi tylko o odpowiedzi, towarzysz prowadzi również uczniów przez codzienne wyzwania związane z nauką, ze spersonalizowanymi planami nauki, quizami lub treściami na czacie i 100% personalizacją opartą na umiejętnościach i rozwoju uczniów.
Gdzie mogę pobrać aplikację Knowunity?
Aplikację możesz pobrać z Google Play i Apple Store.
Czy aplikacja Knowunity naprawdę jest darmowa?
Tak, masz całkowicie darmowy dostęp do wszystkich notatek w aplikacji, możesz w każdej chwili rozmawiać z Ekspertami lub ich obserwować. Możesz użyć punktów, aby odblokować pewne funkcje w aplikacji, które również możesz otrzymać za darmo. Dodatkowo oferujemy usługę Knowunity Premium, która pozwala na odblokowanie większej liczby funkcji.
Podobne notatki
Najpopularniejsze notatki: Gatunek
2Najpopularniejsze notatki z Biologia
9Najpopularniejsze notatki
9Nie ma nic odpowiedniego? Sprawdź inne przedmioty.
Zobacz, co mówią o nas nasi użytkownicy. Pokochali nas — pokochasz też i Ty.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Aplikacja jest bardzo prosta i dobrze przemyślana. Do tej pory znalazłem wszystko, czego szukałem i mogłem się wiele nauczyć z innych notatek! Na pewno wykorzystam aplikację do pomocy przy robieniu prac domowych! No i oczywiście bardzo pomaga też jako inspiracja do robienia swoich notatek.
Stefan Sużytkownik iOS
Ta aplikacja jest naprawdę świetna. Jest tak wiele notatek i pomocnych informacji [...]. Moim problematycznym przedmiotem jest język niemiecki, a w aplikacji jest w czym wybierać. Dzięki tej aplikacji poprawiłam swój niemiecki. Polecam ją każdemu.
Samantha Klichużytkownik Androida
Wow, jestem w szoku. Właśnie wypróbowałam aplikację, ponieważ widziałam ją kilka razy reklamowaną na TikToku jestem absolutnie w szoku. Ta aplikacja jest POMOCĄ, której potrzebujesz w szkole i przede wszystkim oferuje tak wiele rzeczy jak notatki czy streszczenia, które są BARDZO pomocne w moim przypadku.
Annaużytkownik iOS