Podstawy replikacji DNA
Replikacja DNA to proces anaboliczny katalizowany enzymatycznie, w którym z jednej macierzystej cząsteczki DNA powstają dwie identyczne cząsteczki potomne. Proces ten jest semikonserwatywny (półzachowawczy), ponieważ każda nowa cząsteczka zawiera jedną nić starą i jedną nowo zsyntetyzowaną.
W procesie replikacji uczestniczy wiele białek enzymatycznych i regulatorowych. Kluczowe z nich to: polimeraza DNA (syntetyzująca nowe nici w kierunku 5' → 3' i posiadająca zdolność naprawiania własnych błędów), helikaza (rozplatająca wiązania wodorowe), prymaza (tworząca startery RNA) oraz ligaza (łącząca fragmenty Okazaki).
Replikacja przebiega w trzech etapach. Inicjacja zaczyna się w miejscu ori, gdzie tworzy się oczko replikacyjne. Podczas elongacji helikaza rozplata DNA, a widełki replikacyjne przesuwają się w dwóch przeciwnych kierunkach. Polimeraza dobudowuje nukleotydy zgodnie z zasadą komplementarności. Terminacja następuje po skopiowaniu całego DNA.
⚠️ Zapamiętaj! Nić wiodąca syntetyzuje się ciągle, zgodnie z kierunkiem rozszerzania się widełek replikacyjnych, natomiast nić opóźniona powstaje fragmentarycznie (fragmenty Okazaki) w kierunku przeciwnym do ruchu widełek.
