Odporność nieswoista

I i II linia obrony

Działa natychmiastowo i niewybiórczo od momentu narodzin, stanowiąc wrodzoną tarczę organizmu.

• I linia obrony: fizyczne bariery, np. skóra, niskie pH soku żołądkowego ($pH = 1-2$) oraz lizozym w ślinie i łzach.
• II linia obrony: komórki żerne (makrofagi, granulocyty) oraz komórki NK niszczące patogeny.
• PAMP: wzorce molekularne patogenów (np. mureina, chityna) rozpoznawane przez komórki odpornościowe.

💡 Wskazówka: Odporność nieswoista nie tworzy pamięci immunologicznej – na każdy patogen reaguje zawsze tak samo szybko i z tą samą siłą.

Odporność swoista i komórki żerne

Precyzyjna broń kręgowców

Trzecia linia obrony, czyli odporność swoista (nabyta), uczy się i precyzyjnie celuje w konkretne antygeny.

• Limfocyty T i B: główne komórki tej linii, rozpoznające antygeny przez receptory TCR i BCR.
• Pamięć immunologiczna: pozwala na błyskawiczne zniszczenie patogenu przy ponownym kontakcie.
• Fagocytoza: pochłanianie i trawienie wrogów przez makrofagi za pomocą enzymów lizosomalnych.

Typy odpowiedzi swoistej

Odpowiedź obronna dzieli się na dwa główne mechanizmy w zależności od sposobu walki.

• Odpowiedź komórkowa: bezpośrednie niszczenie obcych lub nowotworowych komórek przez limfocyty.
• Odpowiedź humoralna: walka za pomocą cząsteczek chemicznych, głównie przeciwciał we krwi i limfie.

💡 Wskazówka: Stan zapalny (objawiający się bólem, obrzękiem i gorączką) to znak, że odporność nieswoista już działa i ściąga wsparcie do miejsca zakażenia.

Komórki NK i limfocyty w akcji

Komórki NK (Natural Killer)

Nieswoiste komórki niszczące komórki nowotworowe i te zakażone wirusem.

• Brak MHC I: nieprawidłowe komórki tracą ten receptor, co aktywuje NK do ataku.
• Perforyna: białko dziurawiące błonę komórkową atakowanego celu.
• Granzymy: enzymy wnikające do wnętrza i wywołujące apoptozę (samobójstwo) komórki.

Swoista odpowiedź komórkowa i humoralna

Gdy odporność nieswoista zawodzi, do gry wchodzą wyspecjalizowane limfocyty.

• Limfocyty Tc: odpowiadają za reakcję komórkową, zabijając zakażone komórki prezentujące antygen na MHC I.
• Komórki plazmatyczne: powstałe z limfocytów B, produkują miliony przeciwciał w reakcji humoralnej.

💡 Wskazówka: Prawidłowe komórki chronią się przed atakiem NK, pokazując im "dowód tożsamości" w postaci cząsteczki MHC I.