Budowa skóry i jej wytwory

Skóra składa się z trzech podstawowych warstw. Naskórek to zewnętrzna warstwa z warstwą zrogowaciałą (stwardniałą od kreatyny) i warstwą rozrodczą zdolną do podziałów. W naskórku znajdują się melanocyty produkujące barwnik chroniący przed promieniami UV.

Głębiej leży skóra właściwa zbudowana z tkanki łącznej włóknistej z włóknami kolagenowymi, które nadają jej wytrzymałość i elastyczność. Zawiera naczynia krwionośne odpowiedzialne za termoregulację i usuwanie produktów przemiany materii oraz receptory odbierające informacje ze środowiska.

Najgłębsza warstwa to tkanka podskórna zbudowana głównie z tkanki tłuszczowej. Pełni funkcję termoizolacyjną (chroni przed utratą ciepła), amortyzującą (chroni przed uszkodzeniami) oraz zapasową jako rezerwa energetyczna.

Ciekawostka: Włosy u człowieka nie pełnią już istotnych funkcji ochronnych jak u naszych przodków, ale gruczoły łojowe przy mieszkach włosowych nadal wydzielają łój, który natłuszcza skórę i włosy, tworząc naturalną barierę ochronną.

Z naskórka powstają też wytwory takie jak paznokcie (wzmacniające opuszki palców) oraz wspomniane włosy. Mamy również trzy rodzaje gruczołów: łojowe (wydzielające łój), potowe (wydzielające pot ważny w termoregulacji) i mlekowe (aktywne u kobiet po porodzie).

Funkcje skóry

Skóra pełni dla naszego organizmu wiele życiowo ważnych funkcji. Funkcja syntetyzująca polega na produkcji witaminy D3, której potrzebujemy do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Witamina ta powstaje pod wpływem promieni słonecznych.

Funkcja wydzielnicza to produkcja i wydzielanie łoju, potu i mleka przez odpowiednie gruczoły. Szczególnie istotna jest funkcja termoregulacyjna, w której uczestniczą gruczoły potowe i naczynia krwionośne - dzięki nim organizm może oddawać nadmiar ciepła lub ograniczać jego straty.

Funkcja ochronna to podstawowa rola skóry - chroni nas przed szkodliwymi czynnikami środowiska. Z kolei funkcja wydalnicza realizowana jest przez gruczoły potowe, które pomagają usuwać z organizmu zbędne substancje, takie jak woda czy mocznik.

Ważne: Funkcja receptorowa skóry umożliwia nam odbiór bodźców z otoczenia dzięki receptorom termicznym, dotyku i ucisku. To dzięki nim czujesz, czy coś jest gorące, zimne, miękkie czy twarde!

Choroby i higiena skóry

Skóra podlega różnym badaniom diagnostycznym. Dermatoskopia to badanie zmian skórnych za pomocą specjalnego urządzenia, które pokazuje skórę w powiększeniu. Można też wykonać badanie mikroskopowe pobranego materiału ze zmienionego chorobowo miejsca.

Wśród typowych chorób skóry wyróżniamy: grzybice (zakażenia grzybami), choroby pasożytnicze (np. wszawica i świerzb), trądzik pospolity (nadmierna produkcja łoju) oraz czerniak - groźny nowotwór skóry. Szczególnie niebezpieczny jest czerniak, którego możesz rozpoznać po asymetrycznym kształcie, nierównych brzegach, różnych kolorach i średnicy większej niż 6 mm.

Promieniowanie UV może powodować oparzenia słoneczne, rozwój nowotworów, fotouczulenia (plamy, pęcherzyki) i fotostarzenie (zmarszczki, przebarwienia). Niektóre substancje, jak dziurawiec, mogą zwiększać wrażliwość skóry na słońce.

Zapamiętaj! Prawidłowa higiena skóry opiera się na zdrowym odżywianiu, aktywnym trybie życia, umiarkowanym przebywaniu na słońcu i odpowiednim ubiorze. Dbając o skórę, dbasz o zdrowie całego organizmu!