Struktura trzeciorzędowa i czwartorzędowa białek

Struktura 3 rzędowa białka powstaje w wyniku dalszego pofałdowania łańcucha o strukturze drugorzędowej. Określa ona ostateczny kształt białka i jest stabilizowana przez różne rodzaje oddziaływań między łańcuchami bocznymi aminokwasów:

1. Wiązania wodorowe
2. Oddziaływania elektrostatyczne
3. Oddziaływania hydrofobowe
4. Mostki dwusiarczkowe
5. Siły van der Waalsa

Definicja: Mostek dwusiarczkowy to wiązanie powstające między dwiema grupami -SH cysteiny.

Highlight: Struktura 3 rzędowa białka jest kluczowa dla funkcji biologicznej białka.

Struktura czwartorzędowa białka dotyczy białek zbudowanych z dwóch lub większej liczby podjednostek, czyli łańcuchów polipeptydowych o określonej strukturze trzeciorzędowej.

Przykład: Hemoglobina to białko o strukturze czwartorzędowej, składające się z 4 łańcuchów polipeptydowych. Każdy z nich zawiera hem - cząsteczkę niebiałkową wielopierścieniową.

Vocabulary: Denaturacja białek to proces niszczenia struktury przestrzennej białka, prowadzący do utraty jego funkcji biologicznej.

Struktura pierwszorzędowa i drugorzędowa białek

Struktura pierwszorzędowa białka to sekwencja aminokwasów w łańcuchu polipeptydowym. Jest ona stabilizowana przez wiązania peptydowe między kolejnymi aminokwasami. Ta podstawowa struktura determinuje dalsze poziomy organizacji białka.

Struktura drugorzędowa białka odnosi się do lokalnych, regularnych układów łańcucha polipeptydowego stabilizowanych wiązaniami wodorowymi. Dwie główne formy struktury drugorzędowej to:

1. Alfa helisa: Prawoskrętne zwinięcie łańcucha polipeptydowego wokół osi. Na każdy obrót przypada około 3,6 aminokwasu. Wiązania wodorowe tworzą się między grupami CO i NH oddalonymi o 4 aminokwasy.

Przykład: Keratyna to białko, w którym dominuje struktura alfa helisy.

2. Beta harmonijka: Ułożenie łańcucha polipeptydowego na płaszczyźnie. Wiązania wodorowe tworzą się między fragmentami oddalonymi od siebie, leżącymi w tej samej płaszczyźnie.

Przykład: Białka jedwabiu i pajęczyny zawierają dużo struktur beta harmonijki.

Highlight: Większość białek zawiera zarówno odcinki alfa helisy, jak i beta harmonijki.

Vocabulary: Zwrot beta to fragment łańcucha polipeptydowego w strukturze beta harmonijki.