Budowa ciała i podstawowe układy

Szkarłupnie wyróżniają się wśród innych zwierząt swoją symetrią promienistą - ich ciało przypomina gwiazdę z centralną tarczą i pięcioma lub więcej ramionami. To zwierzęta trójwarstwowe, które mają wyraźnie wyodrębnioną część gębową (oralną) i odbytową (aboralną).

Najbardziej unikalnym systemem szkarłupni jest układ wodny - sieć kanałów wypełnionych wodą morską. Woda dostaje się przez płytkę madreporową, następnie przepływa przez kanał kamienny do kanału okrężnego i dalej do kanałów promienistych. Ten system napędza nóżki ambulakralne z przyssawkami, które służą do poruszania się.

Układ pokarmowy składa się z trzech części: jelita przedniego (przełyk i żołądek), środkowego i tylnego zakończonego odbytem. Co ciekawe, różne grupy szkarłupni mają odmienne diety - rozgwiazdy to drapieżniki, jeżowce jedzą muł i drobne organizmy, a liliowce odżywiają się planktonem.

Ciekawostka: Wężowidła nie mają jelita tylnego ani otworu odbytowego - to wyjątek wśród szkarłupni!

Pozostałe układy i rozmnażanie

Układ oddechowy u większości szkarłupni jest słabo rozwinięty lub w ogóle nie istnieje. Liliowce oddychają przez nóżki ambulakralne, jeżowce i rozgwiazdy dodatkowo wykorzystują skrzela powłokowe, a strzykwy mają specjalne płuca wodne.

Układ nerwowy ma budowę promienistą i składa się z pierścienia nerwowego oraz odchodzących promieniście pni. Bodźce odbierają głównie nóżki ambulakralne, ale niektóre gatunki mają też czułki, oczy czy narządy równowagi.

Szkarłupnie nie posiadają układu wydalniczego - tę funkcję pełnią amebocyty w płynie jam ciała. Te komórki wychwytują niepotrzebne substancje i są wydalane przez układ wodny. Dlatego szkarłupnie mogą żyć tylko w wodach o stałym zasoleniu.

Rozmnażanie przebiega zewnętrznie - są to zwierzęta rozdzielnopłciowe, które wypuszczają gamety do wody. Przechodzą rozwój złożony z larvami o symetrii dwubocznej, które po metamorfozie stają się dorosłymi osobnikami o symetrii promienistej.

Ważne: Brak zdolności osmoregulacyjnych oznacza, że szkarłupnie nie mogą regulować stężenia płynów w organizmie!