Układ oddechowy: Budowa i Funkcje

Budowa układu oddechowego i płuca

Układ oddechowy dzieli się na górne i dolne drogi oddechowe. Do górnych należy jama nosowa i gardło, a do dolnych krtań, tchawica, oskrzela, oskrzeliki i płuca z pęcherzykami płucnymi.

Płuca to parzyste narządy umieszczone w klatce piersiowej. Ciekawe jest to, że lewe płuco ma dwa płaty, a prawe aż trzy! Otacza je błona zwana opłucną - jedna jej część przylega do płuc, a druga do klatki piersiowej. Między nimi znajduje się płyn, który pomaga płucom swobodnie się poruszać.

Wewnątrz płuc znajduje się plątanina drobnych oskrzeli i oskrzelików, które kończą się pęcherzykami płucnymi. Te malutkie pęcherzyki mają bardzo cienkie ścianki z pojedynczej warstwy komórek, co ułatwia wymianę gazową. Każdy pęcherzyk otaczają liczne naczynia włosowate, przez które przepływa krew.

Warto wiedzieć! Główną funkcją płuc jest wymiana gazowa - pobieranie tlenu z powietrza i oddawanie dwutlenku węgla. Bez tej wymiany nasze komórki nie mogłyby prawidłowo funkcjonować.

Narządy układu oddechowego i ich funkcje

Jama nosowa to pierwszy filtr powietrza, które wdychasz. Jest wyścielona błoną śluzową z rzęskami, które zatrzymują kurz i bakterie. Powietrze w nosie zostaje ogrzane i nawilżone, zanim trafi dalej. W górnej części jamy nosowej znajdują się pola węchowe, dzięki którym możesz poczuć zapachy.

Gardło to miejsce, gdzie krzyżują się drogi oddechowe i pokarmowe. Powietrze z gardła trafia do krtani. Gardło chroni cię przed zachłyśnięciem się - gdy coś idzie "nie tą drogą", pojawia się odruch kaszlu lub wymiotny.

Krtań to struktura chrzęstna w przedniej części szyi, która łączy gardło z tchawicą. Zawiera struny głosowe, dzięki którym możesz mówić. Na górze krtani znajduje się nagłośnia, która zamyka wejście do dróg oddechowych podczas połykania - dlatego nie dławisz się przy jedzeniu!

Tchawica i oskrzela to "rurki", którymi powietrze dociera do płuc. Tchawica rozdziela się na dwa oskrzela główne, które dalej rozgałęziają się na coraz mniejsze. Są wyścielone błoną z rzęskami, które nieustannie usuwają zanieczyszczenia.

Ciekawostka: Rzęski w twoich drogach oddechowych wykonują około 15 ruchów na sekundę! To jak mała miotełka, która ciągle czyści twoje drogi oddechowe.

Wymiana gazowa

Wymiana gazowa to najważniejszy proces zachodzący w układzie oddechowym. Odbywa się ona głównie w pęcherzykach płucnych, które są otoczone gęstą siecią naczyń krwionośnych.

Tlen z wdychanego powietrza przechodzi przez cienkie ściany pęcherzyków do krwi, a dwutlenek węgla w przeciwnym kierunku - z krwi do pęcherzyków, skąd jest usuwany podczas wydechu. Ten proces nazywamy wymianą gazową.

Podczas mówienia korzystamy z fałdów głosowych (strun głosowych) znajdujących się w krtani. Gdy oddychamy normalnie, szpara głośni jest szeroko otwarta. Natomiast podczas mówienia fałdy głosowe zbliżają się do siebie, a powietrze przepływające między nimi powoduje ich drganie, co wytwarza dźwięki.

Sprawdź sam! Położ dłoń na szyi podczas mówienia - poczujesz delikatne wibracje. To drgają twoje struny głosowe!