Podstawy odporności i narządy

Rodzaje odporności

Organizm broni się na dwa sposoby, które uzupełniają się w walce z patogenami.

• Odporność wrodzona: nieswoista, działa od urodzenia, tworzy bariery chroniące przed wniknięciem patogenów.
• Odporność nabyta: swoista, rozwija się w ciągu życia, jest skierowana przeciwko konkretnym antygenom.
• Przeciwciało: białko produkowane przez limfocyty B, które wiąże się z antygenem i wskazuje go do zniszczenia.

Narządy układu odpornościowego

• Grasica: miejsce, w którym dojrzewają limfocyty T i eliminowane są ich wadliwe wersje.
• Śledziona i węzły: śledziona niszczy zużyte krwinki, a węzły chłonne filtrują limfę i neutralizują patogeny.

💡 Wskazówka: Antygen to „dowód osobisty” patogenu, a przeciwciało to „kajdanki”, które go neutralizują.

Komórki, obrona i transplantacja

Komórki i cząsteczki obronne

Wyspecjalizowane komórki i białka współpracują, aby zniszczyć zagrożenie.

• Makrofagi: niszczą patogeny w procesie fagocytozy (pochłaniania) i prezentują ich antygeny limfocytom.
• Limfocyty T i B: limfocyty T niszczą zainfekowane komórki, a limfocyty B produkują przeciwciała.
• Cytokiny: cząsteczki sygnałowe, które pobudzają inne komórki układu do działania.

Autoagresja i przeszczepy

Czasami układ odpornościowy popełnia błędy, co prowadzi do chorób lub odrzucenia przeszczepu.

• Choroby autoimmunologiczne: organizm atakuje własne komórki (np. łuszczyca, bielactwo nabyte, RZS).
• Odrzucenie przeszczepu: reakcja obronna na obce tkanki; kluczowa jest zgodność antygenów HLA.

💡 Wskazówka: Najmniejsze ryzyko odrzucenia przeszczepu występuje przy transplantacji od bliźniaka jednojajowego.