Wskaźniki i rodzaje kwasów

Zastanawiałeś się kiedyś, jak chemicy rozpoznają kwasy? Używają do tego wskaźników kwasowo-zasadowych! W laboratorium możesz spotkać papierki wskaźnikowe, które zmieniają kolor w kontakcie z kwasem. Oranż metylowy zmienia barwę na czerwoną w kwasach, a fenoloftaleina pozostaje bezbarwna w kwasach, ale zabarwia się na malinowo w zasadach.

Kwasy to związki zbudowane z atomów wodoru i reszty kwasowej. Ich wzór możemy zapisać jako H₍ₘ₎ᵏR, gdzie m to liczba atomów wodoru, a R to reszta kwasowa. Wartościowość wodoru zawsze wynosi 1, a wartościowość reszty kwasowej jest równa liczbie atomów wodoru.

W chemii nieorganicznej wyróżniamy dwa główne rodzaje kwasów:

• Kwasy beztlenowe - powstają gdy wodór reaguje z niemetalem, a powstały gaz rozpuszcza się w wodzie
• Kwasy tlenowe - otrzymujemy je w reakcji tlenku kwasowego z wodą

💡 Nazwy kwasów łatwo zapamiętasz stosując proste reguły: dla kwasów beztlenowych dodajemy do słowa "kwas" nazwę niemetalu + "wodorowy" (np. chlorowodorowy), a dla tlenowych: "kwas" + nazwa niemetalu + "owy" (np. siarkowy).

Przykłady wzorów i nazw kwasów

Teraz poznajmy najważniejsze kwasy beztlenowe i tlenowe na konkretnych przykładach. Z tymi wzorami spotkasz się często na lekcjach i sprawdzianach.

Wśród kwasów beztlenowych warto zapamiętać:

• HCl - kwas chlorowodorowy (znajduje się w soku żołądkowym!)
• H₂S - kwas siarkowodorowy (pachnie jak zgniłe jajka)

Do najważniejszych kwasów tlenowych należą:

• H₂SO₃ - kwas siarkowy(IV)
• H₂SO₄ - kwas siarkowy(VI) (używany w akumulatorach samochodowych)
• HNO₃ - kwas azotowy(V)
• H₃PO₄ - kwas fosforowy(V) (znajdziesz go w Coca-Coli!)
• H₂CO₃ - kwas węglowy (odpowiada za bąbelki w napojach gazowanych)

💡 Cyfry rzymskie w nazwach kwasów tlenowych oznaczają stopień utlenienia niemetalu. Im wyższy stopień utlenienia, tym silniejszy kwas - dlatego kwas siarkowy(VI) jest silniejszy niż kwas siarkowy(IV).

Pamiętaj, że naturalne wskaźniki kwasowo-zasadowe występują też w kuchni - sok z czerwonej kapusty czy herbata zmieniają kolor w kontakcie z kwasami!