Sole — notatka z chemii dla 8. klasy: wzory i przykłady

Wzór, nazwy i dysocjacja soli

Budowa i nazewnictwo soli

Sole składają się z atomów metalu i reszty kwasowej.

• Wzór ogólny: $M_mR_n$, gdzie $M$ to metal, a $R$ to reszta kwasowa.
• Końcówka -ek: dla soli kwasów beztlenowych, np. chlorek glinu ($AlCl_3$).
• Końcówka -an: dla soli kwasów tlenowych, np. azotan(V) potasu ($KNO_3$).

Dysocjacja i zobojętnianie

Rozpuszczalne sole rozpadają się w wodzie na kationy metalu i aniony reszty kwasowej.

• Dysocjacja: $Na_3PO_4 \xrightarrow{H_2O} 3Na^+ + PO_4^{3-}$
• Zobojętnianie: Reakcja kwasu z zasadą, w której powstaje sól i woda.
• Zapis skrócony: $H^+ + OH^- \rightarrow H_2O$

💡 Wskazówka: Sole nierozpuszczalne w wodzie (np. $FeS$) nie ulegają dysocjacji jonowej.

Reakcje strąceniowe i otrzymywanie soli

Reakcje strąceniowe

Powstaje w nich produkt trudno rozpuszczalny w wodzie, czyli osad (oznaczany strzałką w dół $\downarrow$).

• Zapis jonowy skrócony: Pokazuje tylko jony tworzące osad.
• Przykład: $Ag^+ + Cl^- \rightarrow AgCl\downarrow$ (biały osad).

Metody otrzymywania soli

Sól można otrzymać na wiele sposobów poprzez łączenie różnych odczynników.

• Kwas + wodorotlenek: Daje sól i wodę, np. $H_2SO_4 + Ca(OH)_2 \rightarrow CaSO_4 + 2H_2O$.
• Tlenek metalu + tlenek niemetalu: Daje sól, np. $Li_2O + SO_3 \rightarrow Li_2SO_4$.

💡 Wskazówka: Stan osadu w reakcji strąceniowej sprawdzisz w tabeli rozpuszczalności soli i wodorotlenków.

Inne metody otrzymywania soli

Reakcje z metalami i tlenkami

Metale i ich tlenki łatwo reagują z kwasami oraz niemetalami, tworząc sole.

• Metal + niemetal: Bezpośrednia synteza, np. $2Na + Cl_2 \rightarrow 2NaCl$.
• Metal + kwas: Powstaje sól i wydziela się wodór ($H_2\uparrow$), np. $Ca + H_2SO_4 \rightarrow CaSO_4 + H_2\uparrow$.
• Tlenek metalu + kwas: Powstaje sól i woda.

Przykład: Reakcja tlenku wapnia z kwasem siarkowym(VI): $CaO + H_2SO_4 \rightarrow CaSO_4 + H_2O$

💡 Wskazówka: W reakcji metalu z kwasem wydziela się gazowy wodór, co sygnalizujemy strzałką w górę ($\uparrow$).